Verhalen uit de Leuvense schepenbank 1400|1464

Vanaf 7 november komt in het stadhuis de Leuvense schepenbank terug tot leven. Filmpjes en verhalen gebaseerd op akten uit de schepenbank, vertellen over het alledaagse leven in de vijftiende eeuw. Over liefde en leed. Via een bouwgeschil, een echtelijk probleem, een klacht of de verhuur van een studentenhuis ontdek je verrassend actuele gebeurtenissen uit de periode van Rogier van der Weyden (1400-1464). De tentoonstelling ‘Verhalen uit de Leuvense schepenbank 1400|1464′ zorgt voor een eerste kennismaking met een enorm rijke archiefbron en voor een frisse kijk op het vroegere leven in Leuven. Alles speelt zich af op de oorspronkelijke locatie van de schepenbank: het Leuvense stadhuis.

De schepenbank
Vanaf ongeveer het midden van de twaalfde eeuw tot het einde van de achttiende eeuw had Leuven een schepenbank. Deze middeleeuwse stedelijke instelling was tegelijkertijd een rechtbank en een soort van notariaat waar akten en contracten werden opgesteld en bekrachtigd. De zeven schepenen van de schepenbank traden in de eerste plaats op als rechters: ze oordeelden in geval van misdrijven of burenruzies. Daarnaast legden ze evengoed de bouw of verkoop van een huis, de opmaak van een testament of een boedelbeschrijving vast. Alle ‘acties’ van de schepenbank situeerden zich in het Leuvense stadhuis, in de drie klerkenkamers, die uitgeven op de wandelzaal. “Het is fantastisch dat we de schepenbank terug tot leven kunnen brengen op de oorspronkelijke, historische locatie” zegt schepen van cultuur Denise Vandevoort. “Het was ook hier in het stadhuis dat mijn middeleeuwse voorgangers eertijds zitting hielden en in de klerkenkamers werden de schepenregisters eeuwenlang opgesteld en bewaard.”

Duizenden akten
De secretarissen en hun klerken tekenden alle uitspraken van de schepenen op in registers of aktenboeken. Tot 1450 gebeurde dat voor ongeveer de helft van de akten in het Latijn. Daarna kreeg het Nederlands (Diets) het overwicht. Nagenoeg al deze akten van de Leuvense schepenbank uit de periode 1362-1795 werden en worden nog steeds door het Stadsarchief bewaard. Meer dan zes eeuwen schepenbank, verspreid over 1128 schepenregisters of 950.000 pagina’s handgeschreven tekst, dit levert een ongelooflijke hoeveelheid informatie over de geschiedenis van Leuven.

Nieuwe wegen naar digitalisering en onderzoek
Het stadsarchief en de stad Leuven droomden al langer om met deze unieke bron naar buiten te treden. Dankzij steun van de stad Leuven, de Vlaamse Gemeenschap en Cera werd recent gestart met het pilootproject ‘Itinera Nova , een omvangrijk digitaliseringsproject. Via ‘Itinera Nova’ zullen op termijn alle 1128 registers van de schepenbank zijn ingescand en volledig ter beschikking worden gesteld via het internet. Op www.itineranova.be krijgt elke geïnteresseerde zicht op deze rijke archiefbron. Alle 950.000 bladzijden zullen online doorbladerd en doorzocht kunnen worden. Dit biedt enorm veel nieuwe mogelijkheden voor historisch onderzoek. Met hulp van vrijwilligers zal het middeleeuwse schrift uit de akten zoveel mogelijk worden omgezet naar gedrukte tekst, zodat de schepenbank echt voor iedereen toegankelijk wordt.

Verhalen en beelden, een eerste stap naar publiek
In samenwerking met de erfgoedcel werd het voorbije jaar gezocht naar een toegankelijke manier om de schepenbank aan het grote publiek te kunnen presenteren. Voor het Leuvense feestjaar rond M en Rogier van der Weyden, werd in eerste instantie gefocust op enkele schepenakten uit de periode van van der Weyden: 1400-1464. Verhalen van herkenbare gebeurtenissen werden de leidraad voor de tentoonstelling. Vijf filmpjes geven een hedendaagse interpretatie van een historisch feit uit de schepenbank. Maar de bezoeker kan ook kennismaken met de originele akten en krijgt op de oorspronkelijke locatie van de schepenbank, m.n. in de klerkenkamers van het stadhuis, een bijna levensecht beeld van hoe het daar in de periode van de schepenbank moet uitgezien hebben. Niemand hoeft vooraf iets over de schepenbank te weten, want ‘Verhalen uit de Leuvense schepenbank 1400|1464′ zorgt voor een eerste kennismaking. Aan de hand van een postkaartenreeks die op de tentoonstelling te verkrijgen is, kan je ook op verkenning in de stad. Acht postkaarten leiden je naar acht nabijgelegen locaties en vertellen over een alledaagse gebeurtenis hier op deze plek in de vijftiende eeuw. Toen besliste de schepenbank over een zaak die met deze plaats te maken had: leuke weetjes over Leuven die je nadien kan doorsturen aan je vrienden.

Praktisch:
Expo ‘Verhalen uit de Leuvense schepenbank 1400|1464′ loopt van 7 november t.e.m. 5 december 2009 in het stadhuis, Grote Markt 9, 3000 Leuven.
Open van dinsdag t.e.m. zondag, tussen 10 en 18 uur.
Uitzonderlijk gesloten op zondag 15 november 2009 tussen 10 en 14 uur.
Toegang is gratis.

Foto’s van enkele documenten uit de schepenbank:

Verhalen uit de Leuvense schepenbank 1400|1464

Verhalen uit de Leuvense schepenbank 1400|1464

Bookmark and Share

Post een reactie