Voetgangers en zone 30

Met de invoering van de zone 30 in Leuven komen er op heel wat intenetfora (zoals hier, hier en hier) veel vragen los in verband met de voorrang van voetgangers. Met dit artikel wil ik hierin wat klaarheid brengen.

Beperkte openbare ruimte

De kern van deze discussies komt eigenlijk voort uit het feit dat onze openbare ruimte eerder beperkt is, vooral in steden met een historisch centrum zoals Leuven, en dat deze ruimte gedeeld moet worden door verschillende groepen van weggebruikers. Mensen met wagens willen parkeerplaats, mensen met fietsen willen fietsstallingen, voetgangers willen degelijke voetpaden, mensen met kinderen willen speelstraten, horecauitbaters willen terrassen etc. . Daarom, in navolging van andere landen, worden straten van verblijfsgebieden opgedeeld volgens functie: eerder woonfunctie of eerder verkeersfunctie. De uitersten zijn autostrades (met louter verkeersfunctie) en woonerven (met bijna louter verblijfsfunctie). Voor de straten waar de verblijfsfunctie zeer sterk is, maar de verkeersfunctie niet kan genegeerd worden, is een zone 30 het compromis. Deze 30 km/u is eigenlijk de “matige snelheid” die zo dikwijls in andere delen van de wegcode terugkomt.

In tegenstelling tot bijvoorbeeld een woonerf, verandert er juridisch binnen een zone 30 niets aan voorrang, parkeren of ander verplichtingen: het is louter een snelheidsbeperking. De rest van het verkeersreglement blijft onveranderd gelden.  Een straat binnen een zone 30 blijft een gewone straat (Wegcode art. 2.38). Maar het is tegelijkertijd ook meer: het gebruik van een straat verandert. In de plaats van een “verkeersfunctie” krijgt een straat binnen en zone 30 voornamelijk een “verblijfsfunctie “(wegcode art. 2.48). Maar het is dus aan de wegbeheerder om te beslissen hoe hij deze ‘verblijfsfunctie’ laat primeren op de ‘verkeersfunctie’.

Eén van de dingen waar een wegbeheerder aan moet werken is het beperken van het (doorgaande) verkeer. Het verkeer dient namelijk gebundeld te worden op de straten met verkeersfunctie. In België is dit zeker niet gemakkelijk, vermits sinds jaar en dag door de lokale overheden overal mocht gebouwd worden waar er een straat lag, en dus ook langsheen drukke steenwegen. Dit maakt dat we niet echt veel straten hebben met ‘verkeersfunctie’ die als dusdanig herkenbaar zijn. Ik denk daarbij aan de Tiensesteenweg of de Diestsesteenweg.

Zebrapaden

Is het verwijderen van alle zebrapaden binnen en zone 30 dan verplicht zoals onze burgemeester soms fulmineert? Niet volgens de wet. Bij de invoering van de eerste zones 30 lag dat nog anders, omdat er vanuit de hogere overheid gevreesd werd dat burgemeesters te pas en te onpas zones 30 zouden inrichten waardoor de bovenlokale doorstroming van het verkeer in het gedrang zou komen. Zebrapaden kunnen nog altijd als lokale omstandigheden dat vereisen. Bijvoorbeeld een drukke straat voor een schoolpoort. Bijvoorbeeld een winkelwandelstraat die een drukke straat dwarst.

Mogen er geen fietspaden meer aangelegd worden in een zone 30? Dat hangt allemaal af van de drukte van de autoverkeer. Zo zou het bijvoorbeeld aan te raden zijn dat er op de Geldenaakse baan ( die ook een zone 30 wordt apropos, maar waar we eens ze geopend zal zijn terug veel sluipverkeer zullen mogen verwachten) in de bergop naar Parkpoort toe een fietspad krijgt. Hier staan namelijk dikwijls rijden auto’s voor de lichten aan te schuiven. Een fietspad naast deze rij wachtende auto’s kan vermijden dat de fietsers tussen de auto’s moeten plaatsnemen op de rijbaan.

Conclusies

Binnen een zone 30 (maar net zoals in een zone 50 of 70):

  • moeten voetgangers  voorzichtig de straat oversteken. Zij mogen dit doen waar ze willen indien er geen zebrastrepen in de buurt zijn;
  • moet het gemotoriseerd verkeer voorzichtig zijn voor fietsers, voetgangers en onvoorziene omstandigheden. En voor sommige verkeersdeelnemers moeten ze zelfs dubbel voorzichtig zijn.

Bedenkingen

Een zone 30 verandert niets aan de voorrangsregels, het is juridisch gezien louter een snelheidsbeperking. Ze kan dan ook alleen maar echt werken als de effectieve maximale snelheid wordt gerespecteerd. Het stadsbestuur gaat hier sprookjesachtig mee om: in de bebouwde kom (50km/u) worden regelmatig laagvliegers geflitst aan snelheden van 80 tot 125km/u, op de Eénmailaan of de Geldenaaksebaan bijvoorbeeld. Waar de snelheidslimiet 30km/u bedraagt zou volgens hen ‘niemand’ deze limiet overtreden. Zij zeggen dit enkel omdat politiecontroles het maatschappelijk draagvlak voor de zone 30 sterk zouden kunnen doen afnemen.

Tenslotte wordt door onze schepenen de veiligheidslogica ook wel eens omgedraaid: het chaotisch gedrag van voetgangers en fietsers dwingt een lagere snelheid af, dat zou moeten zijn: door de lagere snelheid van het gemotoriseerde verkeer hebben voetgangers en fietsers meer plaats om zich veilig op de rijbaan te bewegen. Ik zou het persoonlijk fijner vinden moesten onze schepenen fietsers niet beschouwen als remvee, en zeker alle kinderen die zich elke dag fietsend naar school begeven.

Informatie

Nog wat wetgeving zoals ze te vinden is op www.wegcode.be:

Ministeriële omzendbrief betreffende de oversteekplaatsen voor voetgangers.

artikel 7.1. Elke weggebruiker moet de bepalingen in dit reglement naleven.
Onverminderd de naleving van de bepalingen in dit reglement mag de bestuurder kwetsbaardere verkeersdeelnemers niet in gevaar brengen, met name wanneer het gaat om fietsers en voetgangers, inzonderheid wanneer het kinderen, bejaarden of personen met een handicap betreft.
Hieruit volgt dat, onverminderd de artikelen 40.2 en 40ter, tweede lid, elke bestuurder dubbel voorzichtig moet zijn bij aanwezigheid van dergelijke kwetsbaardere weggebruikers, of wanneer hun aanwezigheid op de openbare weg kan voorzien worden, in het bijzonder op een openbare weg zoals gedefinieerd in artikel 2.38.
artikel 2.38. “Straat” : een openbare weg in een bebouwde kom die geheel of gedeeltelijk omgeven is met bebouwing en met toegangen tot activiteiten langs de weg en die gekenmerkt is door het gedeeld gebruik van de ruimte door verschillende soorten weggebruikers. De wegen die gelegen zijn in een zone 30, ofwel in een woonerf of erf, zijn straten.

artikel 2.48. “Verblijfsgebied” : gebied bestaande uit een of meer straten waarin de verblijfsfunctie door de wegbeheerder belangrijker gesteld wordt dan de verkeersfunctie.“Verblijfsfunctie” is de rol die een straat of een weg speelt als drager voor niet gemotoriseerde verplaatsingen en activiteiten.

“Verkeersfunctie” is de rol die een straat of een weg speelt als drager voor gemotoriseerde verplaatsingen.

artikel 40.2. De bestuurder moet dubbel voorzichtig zijn ten aanzien van kinderen, bejaarden of personen met een handicap, inzonderheid blinden met een witte of een gele stok en de personen met een handicap die een voertuig besturen dat zijzelf voortbewegen of dat uitgerust is met een elektrische motor waarmee niet sneller dan stapvoets kan gereden worden. Hij moet vertragen en zo nodig stoppen.

artikel 40.4.2. Op plaatsen waar het verkeer niet geregeld wordt door een bevoegd persoon of door verkeerslichten, mag de bestuurder een oversteekplaats voor voetgangers slechts met matige snelheid naderen. Hij moet voorrang verlenen aan de voetgangers die er zich op bevinden of op het punt staan zich erop te begeven.
artikel 42.4.4. Op de plaatsen waar het verkeer noch door een bevoegd persoon, noch door verkeerslichten geregeld wordt, mogen de voetgangers zich slechts voorzichtig op de rijbaan begeven en met inachtneming van de naderende voertuigen.
betekent
Bookmark and Share

Er zijn 10 reacties op “Voetgangers en zone 30”

Geert
(on januari 31st, 2011 at 11:14)

Ben benieuwd wat de wettelijke en praktische regeling is.
@Edflex: Ik mis wel een artikel of een link er naar toe.

 
Bruno
(on januari 31st, 2011 at 15:19)

Het wegnemen van de zebrapaden is een foute beslissing!

Zoals je schrijft verandert een zone 30 (in tegenstelling tot een woonerf) niets aan de voorrangsregels. Op een zebrapad heeft een voetganger voorrang, als je de zebrapaden weg neemt wordt het veel gevaarlijker om over te steken (zeker als je de snelheidsbeperking niet gaat afdwingen, maar dat is een ander punt).

Het gemotoriseerd verkeer moet dan wel “voorzichtiger zijn” in een zone 30, maar dat is een veel onduidelijker begrip dan “oversteken op een zebrapad”. Ook als autobestuurder vind ik deze duidelijkheid wenselijk. Zebrapaden zijn daarom niet overbodig in een zone 30, laat staan ongewenst.

 
Tom
(on januari 31st, 2011 at 15:25)

Zondag viel in Leuven rondgewandeld en heb er echt niets van gemerkt. Er zal waarschijnlijk eerst een zwaar ongeval moeten gebeuren. Ik vraag me soms af of men niet twee soorten regels hanteert : “gecontroleerde” en “louter normatieve” wetgeving. Ik ken zo’n regel die indien hij toegepast zou worden ervoor zou zorgen dat geen enkele auto, laat staan een bus nog een fiets voorbijstak namelijk : de auto moet 1 meter tussen laten bij het inhalen. Hierbij denken we natuurlijk aan het incident waarvan de Bondgenotenlaan dit weekend het toneel was.

 
Dries
(on januari 31st, 2011 at 21:23)

@Bruno: ik vind ook dat een zebrapad nuttig is in een zone 30. In 2009 heb ik via het Meldpunt Wegen ( http://www.meldpuntwegen.be/ ) gevraagd of een zebrapad kon aangelegd worden aan de uitgang van de tunnel van het station aan de Tiensevest. Ik steek daar dagelijks de straat over en met momenten waag je je leven tussen de bussen, taxis en fietsers. De reactie: het Martelarenplein is zone 30 en daar worden geen zebrapaden in aangelegd. Er zullen eerst nog wat ongelukken moeten gebeuren.

 
Erik Daems
(on februari 1st, 2011 at 8:37)

@Dries. Het stadsbestuur wil daar geen zebrapaden want dan moeten ze zogezegd alle voetgangers beboeten die ernaast oversteken, ocharme. Maar zouden ze dit ook effectief doen? Snelheid in een zone 30 is niet handhaafbaar (volgens de verkeerspolitie). Parkeren op voetpaden of fietspaden is niet handhaafbaar (volgens de verkeerspolitie).

Het BIVV, bij monde van Werner De Dobbeleer, stelt vandaag in een artikel in het Nieuwsblad twee voorwaarden bij het verwijderen van zebrapaden: a) aangepaste omgeving en b) handhaving. Net dat laatste hebben de schepenen aangekondigd zeker NIET te zullen uitvoeren, laat de zebrapaden bijgevolg dus nog maar enkele jaren blijven tot blijkt dat iedereen zich aan de snelheidslimiet houdt.
http://www.nieuwsblad.be/article/detail.aspx?articleid=GJB35P9RH

Het laatste woord is hierin duidelijk nog niet gezegd

 
Frank Schoenmakers
(on februari 2nd, 2011 at 9:59)

Ik heb een tijdje met verkeerskundigen samengewerkt en me altijd verbaasd hoe wereldvreemd deze tak van ‘wetenschap’ is. Een zone 30 wordt gezien als een soort vreedzaam utopia waarin zwakkere weggebruikers zonder gevaar als verkeersremmer fungeren en automobilisten daardoor langzaam en respectvol rijden, allemaal harmonieus samen in het ‘verblijfsgebied’. Word wakker en ga buiten kijken, verkeerskundigen en politici, dan zullen jullie zelf zien: DIT WERKT NIET!! Onbegrijpelijk hoe het BIVV dit idee blijft verdedigen, in weerwil van het gezonde verstand. Het zou omgekeerd moeten zijn: een goed ingerichte zone 30 biedt juist de gelegenheid om voetgangers meer voorrang te geven op de auto… door middel van méér zebrapaden! Alleen op een zebrapad kun je als voetganger voorrang afdwingen op een auto. Zebrapaden weghalen in een zone 30 is een capitulatie aan koning auto.

 
bart
(on februari 8th, 2011 at 18:43)

een zebrapad is een nuttig ding

 
Kris
(on februari 18th, 2011 at 15:33)

Vanochtend lag ik weer bijna onder een auto aan het station van Leuven. Voetgangers dienen daar nu als levende verkeersdrempel. Ik heb liever een straat met 70 per uur met een zebrapad dan deze chaos.

Meestal is een zone 30 ook te slecht aangegeven: waarom is het bord ‘zone 30′ zo klein? Zodat ze meer boetes kunnen uitschrijven? Dat bord mag gerust verdubbelen in grootte.

 
Carolien
(on februari 18th, 2011 at 17:24)

Die bedenking heb ik me ook al vaak gemaakt. Zo’n zone dertig bord moet opvallen! Nu kijk je er gemakkelijk overheen. En heel de situatie aan de ingang van de tunnel van Leuven station vind ik levensgevaarlijk. Je moet als voetganger tussen bussen, auto’s, brommers en fietsers door laveren.

 
 

Post een reactie