Leven in Leuven

Leivese oeetdrikkinge

Mei aaf knouke zal ek nog noikes van de bueme sloge !
Edder e gedacht van wat dat da wil zê ? Niee zeikes. ‘k Zal d’eu in twiee wouden oeetlê mei een èkzempel.

‘k Em ne gebier wooda’k al jore mei in petètter lê. Van as em e koppel jore gelê neffest moë es koume wuene, wist ek derèkt dat et nen ètfretter was.
Nuet ni kontent, altoëd kritikeire, ’t es altoëd te lank of te brieed. Rieegent et, dan trekt em e gzicht gelak een ellef ieere loëk, schènt de zon dan es ’t derèkt te wêrm.
Verlê wieek es em soves loot koume belle vei te zê dat et uegen toëd es da’k mene zjozemienenbuem in menen of zou omvêr kappe want dat doëne lummerte jèft in de uk van zoënen of wooda zen vraa jêre zit.
Teun da’k zaa da’k er nit on paas vei dat te deun want dat doëne up de reglementeiren afstand van de zoëmier stond, schoot em in een Franse kolêre en begost m’oeet te moke vei rotte vis.
Den ieelen diksjonêr van verwoëte kwamp er boë te pas. ’t Leste dat em zaa teun da’k em on de dei zette was : “valt dued !”
En dan kost ek e nemiee inave en em ek gezieed : “mei aaf knouke zal ek nog noikes van de bueme sloge”.
Woomei da’k waa zê dat oë allank zaa dued zoën en zen knouke on ’t vergon en ik nog altoëd zaa lieeve.
Vertoling : met jouw beenderen zal ik nog noten van de bomen slaan. Eddet eweg !

Leivese Oeetdrikkinge

OË IEE NE STRAFFEN OSEM

Ja, as ge dat ue zê, up wa paasde dan ?
‘k Zaa zê, d’ieest en vanal on nen atleit, ieene mei veil oeetavinsgvermouge. Zue ne vent die g’up Leive kerremis kint zetten on et barakske wooda ze de ballonnen upbloze, zonder gaazbidôn moo pier up de fors van den osem. Of on ne koereur die d’ieen koers achter d’ander wint, moo dan zonder dueping. Of ne sjanteur die achterieen vier kompleite noutebalke kan zinge zonder osem te sjeppe.
Awèl, ge zoët er neffes. As ne Leivenieer van iemand zieet dat em ne straffen osem iet dan wille ze doomei zê dat de betrokke persuen geu verzien es van sènkes, dat et iemand es mei veil poen, dat em zich ’t ieen en ’t aner kan permitteire zonder zene portemonnei zieer te deun.
Ik moet tot me gruet spoët erkinne da’k ik moo kèt van osem zen.

Leivese Oeetdrikkinge

De moind mêt es verboë. Uegen toëd dus na me een nief oeetdrikking lanseire.

Wa paasde van : “Z’emmen eir te bloëbêrge begrove” ?

Ge vroogt eu al af woodat dat ieveranst lieet “Bloëbêrge” ?

E woudeken oeetleg zal wel nuedeg zoën, zeikes ?

Stelt eu vei da Tènke Zjulia in de luep van eir lieeve een oordeg sènken iee boëieengespood. Z’iee nit allieen ne goeie spoorbuk, moo z’iee zue slim geweist van on belegginge te deun. Ni boë Fortis, ni boë Dexia, moo ieveranst up de Kaaiman-oëlande.
Z’es tot naa teu geu gezond geweist en ieet up eir sènkes bloëve lette. Z’iee gien kindere en de famille, kozènkes, nichten en nieeve, zen dus figierloëk in bloëde verwachting. Moo Tènke Zjulia blèft moo verjore. Joor noo joor droge z’eir nen dikken boekei blume en een serjeize toot mei krêm frèsj, moo b’alve nen dikke mersie en ne schuene glimlach kom ze mei niks bouve de plank.
Totda z’up nen dag oeetschoeeft, valt, mei eire kop teige den bordier en ’t es gedon mei Tènge Zjulia.
Up de begrofenis stoot d’ieel famille doo mei e loëkbiddersgezicht.
Moo de gebiere weite wel bieter, want doë zê’n onderieen “z’emmen eir te bloëbêrge(Blijbergen) begrove”.

Allei, tot no Pose.

Leivese oeetdrikking

Allef mêt, ’t es dus de momènt vei een nief oeetdrikking te lanseire.
BLEFT OEET ALLE PJÊREVEUTE

Gelak gewuenloëk vroogt dat e bekken oeetleg :

De lenten es up komst, e bekke geu wieer en dan koume de minse wei mieer up stroot.

Verlê wieekkwamp ik toees van me wêrk en zue gaa da’k ’t stroot inkwamp ueden ik veil lawoët en geschrie.
Twee vrave wore makander on ’t oeetmoke vei al wat da roeeg en lillek es. D’ ieen verweit d’ander da ze mei eire vent te deun aa dn binne de kètste kieere wore z’on de slag.
Rechtschopen berger da’k zen, goenk ik er nooteu en waa ze deun upave.
Moo mene gebier, die uek on zen dei stont ield me teigen en zaa : joeng, blèft oeet alle pjêreveute.

Woomei dat em waa zê da’k m’er ni moest mei moeije en da’k me’ er best tissenoeet ield.

Edde gesnapt wat dat doë oeetdrikking betieekent ?

Leivese oeetdrikkinge

Me gon zue stillekes noo ’t ende van de moind febrewores en ’t es dan uek de moment vei een nief ( in foëten een aa) oeetdrikking te lanseire.
Wa paasde van :
‘k EM NOG EEN BEGOËN TE JIEESELE.
G’uet doë oeetdrikking de leste joren ni veil nemie gebroeeke – doo zen ten andere gien begoêne nemiee – en e woudeken oeetleg es dan zeikes ni slecht.
‘k Paas dat e geu veibèld nog altoëd mieer zieet as nen ingewikkelde weitenschappeloëken oeetleg.

Ge zoët up wandel of komisses on ’t deun in ’t stad – of op eu pinte – en eu vraa iee gezieed dat de frikou zal geried zoën teigen alfzes.
En ineees luepte doo Zjef teige ’t loëf. In jore nemiee gezien en van vêr komt em al noo aa geluepe mei zen twiee anne veijoet.
Ge wet uek nog da Zjef een vrie zoog es die ni wet van upave as em on den babbel es. Ge prepareit oe dus vei er toch rap van af te geroke, zonder onbelieefd te zoën.
En noo d’oeetwisseling van “oes est?” en “mei moë geud en mei aa?”, begint Zjef te vertellen dat em deize zoumer nog Sjarel es teigegekoume, allei nog nen ave schoulkamerood van ons twiee, up de vakansen in Itoile, en dat doëne roëk getroud es en uek nog gewonnen ieet mee den Ingelse pronostik…allei, doo kom gieen enden on.
Dan es’t de moment da ge ieel belieefd zegt : “Zjef, ge moet m’ekskuzeire, moo ik em nog ieveranst een begoën te jieesele”, rap een and geft en eu sjip afkoist.
Zjef zal dan wel verston emme da ge gieenen toëd nemiee od vei da parol voets te zette.

Leivese oeetdrikkinge

Vei allef febrewores deis nief oeetdrikking :

IK EM ZEIKES EEN OUTE BAKKES ?

In prouper neiderlans zodde zê : “ik heb zeker een houten mond ?”.
Wanniee gebroikte naa doë oeetdrikking ?

Ge zit par eksempel mei ieenegte kamerode in ’t kafei. Zjef verjoot doënen dag en oë betoild nen toernei. Oë roept noo den boos achter den tueg : “Lowie, bringt ons nog es 9 pinkes”.
Lowie tapt doë en zet de 9 pi,kes up den tueg en Zjef dieelt ze oeet on de kamerode. Doë zen ni mei 9 moo wel mei 10. Een as alleman santei zieet en Zjef profisiat wenst, stode goë doo mei lieeg annen en grueten dèst.
Dan es ’t de moment vei nogal ètup te zê : “en ik em zeikes een oute bakkes ?”
’t Zelfsten as g’up een resepse stoot en ze gon rond mei de kaa en de wêrm apkes en de garson sloogt eu ouver. Ooet belieefdoëd vroogde dan on de vent of ’t maske da ronddroogt “of da’ g’en oute bakkes èt ?”.
Ge zelt zelf wel ondervinge up welke moment da ge doë oeetdrikking ’t beste gebroikt.

Leivese Oeetdrikkinge

De moind janewores es bekènst verboë en dan es ’t de moment vei mei een nief oeetdrikking vei de pinne te koume.

Ons keis viel up : Doo iee nen dol up d’esp gezeite

‘k Zien eu al paaze : da’s gemakkeloëk ! In de zoumer as ’t wêrm es en ge lot par abies d’esp up  ’tofel ston, dan meide gerist zoën da binne de kètste kieere een wesp of nen dol doo komt van prieve, ’t ieen en ’t ander achterlot en s’anderendoos kinde eu esp in de  voeelbak kappe.

Da’s natierloëk woo, moo da’s nit de betiekenis die de Leivenieers on doë oeetdrikking jeive.

‘k Zal d’eu eksplikeire : as e dèfteg maske, geud upgebrocht et reskeit van toch nekiee mei ne jung up stap te gon en doo gebeire zokes die nit altoëd ’t daglicht meige zien ( nen aksidân de parkoer) en doo koume gevolge van die noo nen toëd zichtboor wedde vei de gebiere dan gon doë – zeikes nit as er kindere in de gebiere zen – ni zê dat da maske in verwachting es moo wel dt er nen dol up d’esp gezeiten ieet.

Of da ge da naa as een powetische umschroëving moet bezien, da loot ik jeire on alen ouver. Allei, tot in d’elft van febrewores, dan kroëgde een nief oeetdrikking.

Leivese oeetdrikking vei midde janewores

OË IEET DE PRINS GEZIEN

Neeje, neeje… da wil ni zê da ge Flipke teige gekoume zoët of prins karnaval. E woudeken oeetleg zal ’t ale doeedeloëk moke.

As g’in den toëd een dekorose kreigt vei ’t ieen of ’t ander – par ekzempel umda g’iemand oeet de Voot goild ot, of e klaa beuleken oeet e brandend oees gerèd – dan kreigde doovei een madol. ’t Kost uek zoën da ge veil joren eu peis od afgedroid vei euve patron en da ge dan noo 25 joren traven dienst, recht ad up e linke of een ieeretieken.

Awèl, vrigger jore moeste doë madol of dat ieeretieken dan gon afolen in Brissel. Sumtèds was dat uek up de nasjonole fieestdag en boë zokken gruete geleigeneide kwampe de nief gedèkoreide dan van ouver ’t ieel land boëieen in Brissel, gewuenloëk in nen ieele gruete zool en dan was de prins onweizeg en inkele die dan de uegste madolle kreige, ontvinge doë oeet d’anne van de prins.

Wie dat doënen dag noo Brissel moest deig natierloëk zen beste kweddelen on. ’t Schoenste kostum, ne nieve plastron; e geu gesteiven im, de sondoosen eud en de zwette verlakte scheune.

De mieeste noompen uek enne vraa of lief mei en mesjin uek enne twiee beste kamerode. Noo de plechtegoëd moest da natierloëk gevied wedde. Ge goenk teun nit alle doge noo Brissel. De stameneikes, brasseries en kafeikes widden in serie gedon en de Faro, de Geis en de Lambik vloeiden as vanzelf.

Ze moeste wel uppassen da ze de lesten trên noo Leive ni mankeide. En on Leive stose wore de kafeikes uek nog oupe. Rap nog ne Stella vei da Brissels bie dei te spiele !

En as ze dan èndeloëk, mei veil lawoëd en gebral in enne stroot arreveide moest alleman natierloëk weite da ze garreveid woren mei enne madol.

En as Marieke, die al dik 70 joor was en ni geu wist watdat er gebeide, on eir biervraa vrieg “wat iee Zjef on d’and ?”, zaa Lowiske “awèl, oë ieet de prins gezien!”.

Wat dat natierloëk betieekende da Zjef strontzat was.

Wie van ale iee nog nuet in ze lieeve de prins gezien ?

Leivese oeetdrikkinge

Beloufd es beloufd…kessemis es verboë en goële kroëgt dus een nief oeetdrikking in ’t Leives :

Oë es mister achter den bèssem

of in ’t schue Vloms : hij is meester (baas) achter de bezem.

’t Es een oeetdrikking die ge sewoudeg ni zueveil nemiee en uet. En da’s uek e bekke normool. Seidert minstes ieen zjenerose zen de vrave naa allemoo mieer gèmansipeid en boëgevolg gerokt doë oeetrikking e bekken in de vergeituk. Reide temieer vei ze ie te publiseire.

Moo goële wilt er dan uek e woudeken oeetleg boë, zeikes ?

Awèl, ne vent die toees mister achter den bèssem es, dat es ne pantoffelèld, doënen iee zjust niks te zê. Zue ieene die derèkt noo ’t eiten on den afwas begint, die oeet zen oëge de stofzoeeger nemt en as em den televiezen upzet, altoëd ieest on zen  vraa vroogt welke post da ze wil zien. Ze noeme dat in de vravebukskes uek wel es “ne nieve man”.

‘k Em dat uek jore meigemokt : den dag da ‘k toeeskwamp mei men prei, moest den ond oeet de zeitel, lag er e pakske sigarette up tofel geried en loge men moeele upgewêrmd vei de zeitel. ’s Anderdoos was ’t schue lieken al oeet : dan stond den ieemer al geried en d’upneimvod as ‘k van me wêrk kwam en lag er e papirreken up tofel mei de kommiskes da’k nog moest deun.

Moo allei, me zen toch al 25 joor gelikkeg getroud en…”wa zegde, Lowis ?” “Da’k al de petate vei mêrge kan sjelle…’t komt in orde, maske !”

Leivese oeetdrikking van de moind

Wie kint er nog de oeetdrikking “oë es mei de nievelkêr vertrokke” ? In ’t schue Vloms es dat dan : “hij is met de nevelkar vertrokken”. Of nog schoender : vòòr dag en dauw vertrokken zijn met onbekende bestemming.

(ieeste konseij da m’eu jeive : uek al zoëde Leivenieer, leist et Leives dialekt altoë ètup (luidop). De klanke koume dan vanzelf ouver eu lippe).

Doomei wette nog ni wat dat da betieekent. Awèl, ie volgt den oeetleg.

As iemand zonder adres achter te lote of zonder on iemand iet te zê, in alle stilte vertrekt, dan es em of zoë mei de nievelkêr vertrokke.

Gewuenloëk was dat dan iemand die sjild aa, ze ni kost betole, of achteroeet was mei ’t betole van d’oeesier.

Of ne vent die s’oves van ze wêrk toees kwamp en konstateide da zen vraa er mei alles oeetgetrokke was.