Archief voor ‘Archeologie’

Lezingen over de Sagalassos campagne 2009

Elk jaar in de zomer voeren onderzoekers van de K.U.Leuven archeologisch onderzoek uit naar de antieke stad Sagalassos in het zuidwesten van Turkije. Naar jaarlijkse gewoonte worden de resultaten van de afgelopen opgravingscampagne voorgesteld aan het grote publiek tijdens vier identieke Sagalassoslezingen te Leuven en Tongeren. Deze lezingen vinden plaats op woensdag 10 februari 2010 en donderdag 18 februari in het Gallo-Romeins Museum van Tongeren en op dinsdag 23 februari 2010 en donderdag 4 maart 2010 in Aula Pieter De Somer, Debériotstraat 24, Leuven. De lezingen starten telkens om 20.00u. De toegang is gratis. U hoeft zich enkel aan te melden op http://www.sagalassos.be/saga/en/lectures/2009/registration.

Voordracht over het Oude Rome door Prof. Dr. Mooren

Op vrijdag 18 december 2009 van geeft Prof. Dr. Leon Mooren een voordracht over het Oude Rome in het Lokaal Dienstencentrum Wijnveld. De prijs is 4.50 euro en je hoeft niet op voorhand in te schrijven.

In 30 v.C. pleegt Kleopatra, de verslagen koningin van Egypte, zelfmoord in Alexandrië om te voorkomen dat zij als attractie meegevoerd wordt te Rome in de triomftocht van Augustus, de eerste keizer van het Romeinse Rijk. Een aantal jaren eerder was Kleopatra in Rome geweest als eregaste op de triomftochten van haar minnaar Caesar, die een gouden standbeeld van haar liet plaatsen in de tempel van Venus. Het beroemde marmeren beeld van de “Venus van de Esquilijn” is mogelijk een kopie van dat beeld. Het is in deze periode dat de geschiedenis van Rome, door toedoen van Augustus, een nieuwe wending neemt.

  • Tijdstip: vrijdag 18/12/2009 van 14u tot 16u.
  • Locatie: Lokaal Dienstencentrum Wijnveld, Wingerdstraat 14 (aan de ’s Hertogenlaan), 3000 Leuven

Itinera Nova. Nieuwe wegen naar de digitale ontsluiting van archiefbronnen

Het Stadsarchief van Leuven startte eerder dit jaar met een grootschalig digitaliseringsproject. De registers van de vrijwillige rechtspraak van de Leuvense schepenbank vormen een zeer omvangrijke én een bijzonder rijke bron over het dagelijkse leven in Leuven en het hertogdom Brabant van 1362 tot 1795. Dankzij een projectsubsidie van de Vlaamse Gemeenschap, sponsoring van CERA en eigen financiering van de stad zullen de 475 000 folia van deze uitzonderlijke historische bron de komende 10 jaar integraal gedigitaliseerd en via een speciale ‘mark-uptechniek’ doorzoekbaar gemaakt worden. De focus van het project ligt daarbij op innovatie en opbouw van expertise op het vlak van digitalisering, ontsluiting en vrijwilligerswerk.

Voor de inhoudelijke ontsluiting van archiefbronnen werd een volledig nieuw digitaal concept ontwikkeld in samenwerking met het Institut für Historisch-Kulturwissenschaftliche Informationsverarbeitung (HKI) van de universiteit Keulen. Deze onderzoeksinstelling onder leiding van prof. Dr. Manfred Thaller verwierf internationale faam inzake digitale ontsluiting van handgeschreven archiefbronnen.

De ontsluiting van de Leuvense schepenbank gebeurt op drie niveaus. De doorzoekbare en doorbladerbare digitale beelden worden in de eerste plaats via de projectwebsite online ter beschikking gesteld. Op het tweede niveau zal een indexering van de plaats- en persoonsnamen, de beroepsaanduidingen, de vermelding van voorwerpen, enzovoort, voor de thematische doorzoekbaarheid zorgen. Nieuw hierbij is dat via de ‘mark-uptechniek’ de index direct aan het digitale beeld wordt gekoppeld. Bij zoekopdrachten in de database kan op die manier de handschriftversie van elk zoekresultaat meteen in de context van de volledige akte worden opgeroepen. Het derde ontsluitingsniveau zal op termijn de integrale transcripties van de akten bevatten, zodat onafhankelijk van de index op elk woord kan gezocht worden. Voor dit derde niveau wordt beroep gedaan op de hulp van vrijwilligers, die hun eigen transcripties tijd- en plaatsonafhankelijk kunnen aanmaken en digitaal aanleveren. Voor wie nog geen of te weinig ervaring met paleografie heeft, zal een online cursus de mogelijkheid bieden om zich al doende in het lezen van middeleeuws schrift te bekwamen.

Wie meer over het ontsluitingsproject Itinera Nova wil vernemen, kan op 25 november 2009 een studiedag bijwonen die het Stadsarchief Leuven samen met en bij FARO, het Vlaams steunpunt voor cultureel erfgoed vzw, organiseert.

Infietsing bunkerroute

Op zondag 20 september 2009 wordt de fiets- en wandelhappening ‘Bunkers binnenste buiten’ georganiseerd. Deze educatieve routes gaan langs de verdedigingslinie Koningshooikt-Waver (KW.Linie) die België moest beschermen tegen een Duitse inval. De vertrekplaats is de gemeenteschool in Wespelaar (Haacht), E. Willemslaan 4. De fietsroutes gaan ook langs de bunkers rondom Leuven.

Het programma bestaat uit het volgende:

  • 13:30: persconferentie waarbij de nieuwe fietsroute en de bijbehorende website wordt voorgesteld
  • 14:00 tot 15:30: fietstocht
  • 14:00 tot einde:
    • Wandelingen in het natuurgebied Antitankgracht.
    • Bezichtiging van oorlogsvoertuigen, uitgeruste bemanning en ingerichte bunker.
    • Een infostand.
    • Grime en spelplezier voor de kinderen.
    • Drankjes op het terras.

Meer informatie over de KW.Linie kan je vinden op ArcheoNet.

Schattenzoeker vindt mortiergranaat in Leuven

Dinsdag heeft een amateur-schattenzoeker een mortiergranaat uit de Tweede Wereldoorlog gevonden, op een werf op het kruispunt van de Tervuursesteenweg met de Terbankstraat. DOVO, de Dienst voor Opruiming en Vernietiging van Ontploffingstuigen heeft de mortiergranaat verwijderd. DOVO krijgt jaarlijks 3500 oproepen om in totaal 250 ton munitie te verwerken. Vaak gaat dit om onontplofte munitie die tijdens de wereldoorlogen werd gebruikt. Bij graafwerken komt regelmatig dergelijke munitie boven en op de site van DOVO staat uitgelegd (met foto’s) wat je dan moet doen en hoe DOVO de munitie ontmanteld of vernietigd. DOVO opereert trouwens vanuit Leuven, meer bepaald vanuit Kwartier Meerdaalbos in Oud-Heverlee.

Archeologisch vooronderzoek op Fochplein in Leuven

Op ArcheoNet.be lezen we dat op 3 augustus het archeologisch vooronderzoek voor de heraanleg van het Fochplein zal starten.

In het kader van de heraanleg van het Fochplein in het centrum van Leuven zal onderzocht worden of er resten van vroegere bewoning zijn. Dat meldt de Standaard vandaag. Een archeologische ploeg van adviesbureau Soresma begint op 3 augustus met het graven van proefsleuven op verschillende plaatsen op het plein. Omdat het Fochplein vroeger een woonzone was, is het mogelijk dat bewoningsresten uit de middeleeuwen of zelfs de Romeinse tijd aan de oppervlakte komen.

De werkzaamheden voor de heraanleg van het Fochplein, op dit moment vooral bekend als een van de drukste bushaltes van Vlaanderen, starten begin april van volgend jaar met nutswerken. Om te kunnen inschatten of samen met het begin van die werkzaamheden ook een archeologisch onderzoek nuttig is, worden volgende week vier proefsleuven gegraven op evenveel plaatsen op het drukke plein.

Het gaat om putten met een diepte van 2,5 meter ter hoogte van het terras van het hamburgerrestaurant Quick, aan de bloemperken in het midden van het plein en aan de bushalte op de hoek van het Fochplein en de Tiensestraat. Omdat alle proefsleuven snel worden dichtgemaakt, wordt er weinig hinder verwacht. De meest ingrijpende maatregel aan het vernieuwde Fochplein is de verhuizing van de bushaltes naar het Margarethaplein.

Carrousel Heverlee – Abdijculturen

Gisteren feestte Leven in Leuven mee met de vrienden uit Heverlee. In de namiddag begaven we ons naar de Abdij van ’t Park, een verborgen schat die zich niet zo ver buiten het Leuvense centrum bevindt. Deze Abdij is één van de weinige abdijen in Europa waarvan ook alle bijgebouwen en een stuk van de omliggende landerijen in de oorspronkelijke toestand bewaard bleven. Om de restauratie van de in verval geraakte onderdelen mogelijk te maken werd de abdij in september 2003 in erfpacht gegeven aan de stad Leuven.

We maakten van de gelegenheid gebruik om ons door de vrienden van de Abdij te laten rondleiden in dit gebouw met zijn eeuwenoude geschiedenis. Hoogtepunten van de rondleiding waren het bezoek aan de bibliotheek en de eetzaal, beide schitterend versierd met stucwerk van Jan-Christian Hansche. Tot op heden is het onduidelijk welke techniek Hansche gebruikte voor zijn kunstige plafonds. We kregen een zeer boeiende en gedetailleerde uitleg van onze gids. En bewonderden de schitterende vertrekken.

Na de rondleiding begaven we ons naar het Neerhof voor een concert van de Orgelpijpjes. Het koor uit Heverlee bracht vrolijke klassiekers zoals The lion sleeps tonight. De zon scheen en we hoorden dat het goed was. Daarna wierpen we een blik op de tentoonstelling van fotogroep Park-Heverlea in de Norbertuspoort. De tentoonstelling toonde ons een andere kant van Heverlee.

Enkele sfeerbeelden:

Carrousel Heverlee - Abdij van Park

Carrousel Heverlee - Abdij van Park

Carrousel Heverlee - Abdij van Park

Carrousel Heverlee - Abdij van Park

Carrousel Heverlee - Abdij van Park

Carrousel Heverlee - Abdij van Park

De volledige reeks vind je op flickr. Bekijk ook de foto’s die Kris Luckermans van Les Trutte maakte en de sfeerbeelden van het Arboretum.

In vriendschap verzusterd: de zustersteden op bezoek

Erfgoeddag 2009 met als thema Uit vriendschap!? leek voor het Leuvens Stadsarchief de geschikte gelegenheid om de internationale vriendschapsbanden met deze zustersteden én met hun archiefdiensten nauwer aan te halen. Zowel de Stadsarchieven van Rennes (Frankrijk),
’s-Hertogenbosch (Nederland) en Lüdenscheid (Duitsland), het Rijksarchief van Krakau (Polen), het archiefcomité van Tainan (Taiwan) als het Universiteitsarchief van Stellenbosch (Zuid-Afrika) waren meteen enthousiast en verleenden hun medewerking aan de uitwerking van het tentoonstellingsproject In vriendschap verzusterd.

De archivarissen van de hierboven genoemde archiefinstellingen kozen zelf twee van hun archiefstukken uit om naar Leuven te laten komen. In deze tentoonstelling, die vanaf 26 april tot 17 mei in de schatkamer van het historische stadhuis te bekijken is, zullen de bezoekers deze unieke stukken van een uitzonderlijke historische waarde kunnen bewonderen. Zij fungeren als erfgoedambassadeurs van de partnersteden waarmee we een bijzondere band hebben. Daarnaast zal in de tentoonstelling ook toelichting gegeven worden bij de ontstaansgeschiedenis van elk van deze jumelages. Een brochure met een kort historisch overzicht van de verschillende vriendschapsbanden en met een beschrijving van de stukken begeleidt deze tentoonstelling.

Een korte beschrijving van de archiefstukken:

Rennes:

  • Patentbrieven van Hendrik II over de oprichting van een schepenraad (25 maart 1549)
  • Plan van de stad Rennes opgesteld na de brand van 22 december 1720

s’-Hertogenbosch:

  • Blijde Inkomst van de Brabantse hertogen Johanna en Wenceslas (3 januari 1356)
  • Capitulatieverdrag waardoor de stad onder Spaans bewind kwam (14 september 1629)

Lüdenscheid:

  • Drie stadsaffiches van de in Lüdenscheid geboren kunstenaar Wilhelm Schlote (1987-1994)
  • Documenten omtrent de oprichting van de Deutsch-Belgische Gesellschaft (19 februari 1973)

Krakau:

  • Stadsgezicht van Krakau van Georg Braun en Franz Hogenberg (Civitates Orbis Terrarum, uitgegeven 1617)
  • Oorkonde van de Poolse koning Sigismund I voor de bakkersgilde in Krakau (1545)

Tainan:

  • Achtdelige reeks De Archieven van Tainan over de geschiedenis van deze stad (opgesteld tussen 1945 en 1988)
  • Uitgave van Het dagboek van Fort Zeelandia (uitgegeven tussen 1986 en 1995)

Stellenbosch:

  • Universiteitswet met daarin de stichting van de universiteiten van Stellenbosch en Kaapstad (1916)
  • Bouwplan van het vroegere Stellenbosch Boys School, voorloper van het Victoria College en de Universiteit van Stellenbosch (1906)

Alle foto’s van de voorstelling van de archiefstukken kan je vinden in de Flickr set “In vriendschap verzusterd” van Carolien Coenen.

In vriendschap verzusterd

In vriendschap verzusterd

In vriendschap verzusterd

Meer foto’s kan je vinden in de Flickr set “In vriendschap verzusterd” van Carolien Coenen.

Nuttige informatie als je de stukken zelf wil bezichtigen:

  • Locatie: de schatkamer in het Stadhuis, Grote Markt 9, 3000 Leuven
  • Tijdens erfgoeddag geopend tussen 10:00 en 18:00
  • Nog tot zaterdag 16 mei vrij toegankelijk van maandag tot zaterdag van 9:00 tot 17:00

Opendeurdag Centre for Archaeological Sciences

De moderne archeologie kan niet zonder de mogelijkheden die de exacte wetenschappen bieden. Aan de K.U.Leuven werd daarom het Centre for Archaeological Sciences (CAS) opgericht, dat al deze ondersteunende wetenschappen overkoepelt.  Op 25 april zet het Centre for Archaeological Sciences haar deuren open voor het ruime publiek. De wetenschappers van het CAS tonen in hun labo’s hun wetenschappelijk onderzoek en geven tekst en uitleg bij hun wetenschappelijke activiteiten. De opendeurdag vindt plaats in Campus Heverlee, Celestijnenlaan 200, Gebouw E. Om praktische redenen worden twee rondleidingen voorzien (9.30u en 10.30u). Inschrijven kan door dit formulier in te vullen. Je ontvangt dan per e-mail een ontvangstbevestiging.

Via Archeonet.be.

Unieke spoorwegbunkers in Leuven gered van de sloop

Tijl Vereenooghe van ArcheoNet publiceerde een interessant artikel over de bescherming van enkele unieke spoorwegbunkers in Leuven. Deze bunkers maken deel uit van de K.W.-linie en ze zijn bijzonder omwille van hun camouflage en de manier waarop de bunkers aangepast werden aan hun omgeving. Meer informatie vind je in het ArcheoNet artikel over de bunkers.