Leven in Leuven

Lezingenreeks 60 jaar DNA

In 1953 publiceerde het toonaangevend Amerikaans wetenschappelijk magazine Nature een artikel door Francis Crick en James Watson over de structuur van DNA. Zestig jaar later is het gebruik van DNA in verschillende vakgebieden en toepassingen niet meer weg te slaan. Naar aanleiding van deze verjaardag organiseert de Faculteit Wetenschappen van de KU Leuven een reeks lezingen over de verrassende kanten en implicaties van DNA-onderzoek.

Desoxyribo Nucleic Acid (desoxyribonucleïnezuur) oftewel DNA voor de vrienden, vormt de basis voor erfelijke eigenschappen. Sinds het artikel van Crick en Watson zijn er al verscheidene grote sprongen voorwaarts gemaakt en ondertussen is het gebruik van DNA een onderdeel van onze samenleving geworden. Het wordt toegepast als bewijsmateriaal in rechtszaken, men kan bepaalde ziektes nu vroegtijdig opsporen en verwantschap tussen bepaalde personen bevestigen.

Met de lezingenreeks wil de KU Leuven terugblikken op de weg die het wetenschappelijk onderzoek omtrent DNA heeft afgelegd en de ontdekkingen en inzichten die ermee gepaard gingen. De eerste lezing, door Luc Van Meervelt, hoogleraar aan de Faculteit Wetenschappen, zal van start gaan op 19 maart en is net als de andere lezingen toegankelijk voor het brede publiek.

Praktisch:

Waar: Auditorium van het Instituut voor Dierkunde, Charles Deberiotstraat 40

Wanneer: Alle lezingen vinden plaats om 20u, de juiste data vindt u hier.

11de Nacht van de Geschiedenis in teken van vakmanschap

Op dinsdag 19 maart 2013 vindt op zo’n 245 plaatsen de elfde Nacht van de Geschiedenis plaats, één van de grootste jaarlijkse geschiedenisevenementen van Vlaanderen. De Nacht van de Geschiedenis vertelt dit jaar meer over het rijke verleden van generaties vakmannen en vakvrouwen. Bovendien reikt Davidsfonds Evenementen voor de tweede keer zijn Davidsfonds Geschiedenisprijs uit en verschijnt er een nieuw fotoboek over eigentijdse vaklui.

Zo’n 245 Davidsfonds-afdelingen en erfgoedverenigingen programmeren voor de elfde Nacht van de Geschiedenis hun meest verrassende erfgoedactiviteit rond vakmanschap. Vakmannen en vakvrouwen maakten vaak een boeiend stukje geschiedenis mee en gaven hun kennis door van generatie op generatie. Soms is hun beroep met uitsterven bedreigd. Davidsfonds Evenementen geeft daarom een platform aan verschillende vaklui en brengt een rijk historisch aanbod met o.a. glasblazers, chocolatiers, instrumentenbouwers, fietsenmakers, vliegtuigbouwers, mosterdmakers, orgelbouwers, molenmakers en graffitikunstenaars.

In Leuven kan je een atelierbezoek brengen aan het artisanaal atelier voor het bouwen, herstellen, afstellen en onderhouden van strijkinstrumenten en strijkstokken Lutherie Leuven en in Kessel-Lo geeft Joke Vandermeersch, docente textielconservering, je een inkijk in haar bijzondere vak.

Tijdens De Nacht van de Geschiedenis verschijnt verder het nieuwe fotoboek Hands on van voormalig Leuvense stadsfotograaf Marco Mertens waarin 15 vaklui hun levens- of generatieverhaal vertellen. Het boek is tegen kortingstarief te koop tijdens De Nacht van de Geschiedenis en wie nog geen Davidsfonds Cultuurkaart heeft, krijgt er een gratis Davidsfonds Cultuurkaart bij.

Alle info over De Nacht van de Geschiedenis en het volledige programma vind je op www.davidsfonds.be/nacht. Volg De Nacht van de Geschiedenis ook via www.twitter.com/davidsfonds (of #nacht2013) en www.facebook.com/davidsfondsevenementen.

Aankoop acht glasramen van topstukkwaliteit uit Leuvense Parkabdij

Vlaams minister van Cultuur Joke Schauvliege heeft beslist om acht glasramen van de Leuvense Parkabdij aan te kopen die tot nog toe in bezit waren van de Yale University. De glasramen die door de Amerikaanse universiteit waren aangeboden, beantwoorden aan de criteria van het Topstukkendecreet en werden aangekocht voor 50.000 dollar (38.000 euro).

De suite van 41 glasramen die de Leuvense glasschilder Jan de Caumont (1577-1659) tussen 1635 en 1644 maakte voor de Norbertijnenabdij van het Park in Heverlee, wordt algemeen beschouwd als zijn meesterwerk. De suite beeldt het leven uit van de H. Norbertus. De Caumont gebruikte helder en in de massa gekleurd glas en schilderde op virtuoze wijze met grisailles aan beide zijden van het glas.

De productie van het atelier van de Caumont wordt beschouwd als een hoogtepunt van de brandschilderkunst in de Zuidelijke Nederlanden. De in deze reeks gehanteerde combinatie van alle schakeringen in glasschildertechnieken die toen bekend waren, maakt van deze reeks een ijkpunt voor de 17e eeuwse glasschilderkunst in Vlaanderen en Brabant.

Verarmd door de naweeën van de Franse Revolutie en de Napoleontische periode zagen de Norbertijnen zich in 1828 gedwongen de 41 glasramen uit de Parkabdij te verkopen. Enkele glasramen bleven tot nu toe in collecties in België maar een groot deel ervan belandde in de USA. Het gaat om omvangrijke partijen in de Yale University (New Haven), de Corcoran Art Gallery (Washington) en het JB Speed Museum (Louisville).

Vlaams minister Joke Schauvliege besliste in overleg met de stad Leuven en op advies van de Topstukkenraad de door Yale University aangeboden glasramen aan te kopen voor de ‘Collectie Vlaanderen’. De glasramen zullen in langdurige bewaring gegeven worden aan de stad Leuven. De stad zal instaan voor de restauratie en eventuele re-integratie van deze ‘topstukken’ op hun oorspronkelijke plek in de Parkabdij.

Vlaams minister Joke Schauvliege:

“De abdij van het Park is een unieke erfgoedsite die als historisch monument een bijzonder belang heeft voor het erfgoed in Vlaanderen. Ik ben dan ook erg blij met de buitenkans die de Yale University ons aanbiedt. Zij zijn duidelijk het idee genegen dat de glasramen terugkeren naar hun oorspronkelijke plaats.”

Dirk Vansina, schepen van monumentenzorg, is alvast euforisch over de aankoop van de glasramen:

De glasramen zijn inderdaad wereldtop! Ze maakten deel uit van zo’n 40 glasramen van de Parkabdij die taferelen uit het leven van Sint-Norbertus voorstellen. Ze werden na de opheffing van de abdij bij de Franse revolutie verkocht en raakten over de ganse wereld verspreid. De glasramen die nu aangekocht werden, bevinden zich in de kelders van de Yale University (VS) en zijn sinds de verkoop nooit tentoongesteld. Deze aankoop is dus een groot moment voor de Leuvense Parkabdij. Door de aankoop kunnen ze op hun oorspronkelijke plaats terug gezet worden. Ze komen na 185 jaar weer thuis.

Deze aankoop toont nogmaals de grote kunsthistorische en monumentwaarde aan van de Parkabdij waarvan de restauratie aan een snel tempo voortgaat.

Lezing ‘Rome, eeuwig jachtveld voor de archeologen’

Sinds de jaren ’80 van vorige eeuw kent de stad Rome een nooit geziene archeologische activiteit. Nieuwe musea worden geopend, nieuwe archeologische sites worden ontdekt en opgegraven volgens de allernieuwste moderne methoden en met nieuwe uitgangspunten. De opgravingen van de laatste decennia hebben geleid tot nieuwe inzichten voor de keizerfora, de Palatijn, de zone rond het Colosseum, de Porticus Octaviae e.d. Ook de aanleg van de 3de metrolijn zorgde al voor spectaculaire vondsten en nieuwe bevindingen.

Vooral van het Forum Romanum hebben de archeologen zich door recente opgravingen een nieuw beeld kunnen vormen. We weten nu dat er nog meer gebouwen stonden en dat enkele gebouwen er anders uitzagen dan tot hiertoe werd aangenomen. De warrige schikking van de gebouwen is slechts ogenschijnlijk: in werkelijkheid reflecteren ze een aantal opmerkelijke ideeën van figuren zoals Caesar, Augustus en Diocletianus.

Tijdens een lezing door Guido Cuyt (ere-voorzitter van de Antwerpse Vereniging voor Romeinse Archeologie, auteur en in 2009 winnaar van onze Romulusprijs) zal een nieuwe maquette van het Forum Romanum te zien zijn (foto hieronder). Deze maquette werd eigenhandig gebouwd door de spreker, op schaal 1/250 (zie foto hieronder). Van alle schaalmodellen van het forum is deze versie het meest aangepast aan het modern archeologisch onderzoek.

De lezing  is gratis toegankelijk voor alle geïnteresseerden en heeft plaats op woensdag 23 januari om 20 uur in lokaal B.1.4 van cultureel centrum Romaanse Poort (Brusselsestraat 63). De lezing is een organisatie van S.P.Q.R. de Leuvense vereniging van en voor Rome-liefhebbers.

Restauratiepremie voor Sint-Donaastoren

Vlaams minister Geert Bourgeois, bevoegd voor Onroerend Erfgoed, heeft een premie van 326.287,26 euro toegekend voor restauratie van de Sint-Donaastoren in het Leuvense stadspark. De toren, een losstaand deel van de eerste stadsomwalling van Leuven, dateert vermoedelijk van 1150 en is daarmee een van de oudste monumenten van Leuven. De stadstoren is sinds 1978 beschermd en wordt beheerd door Herita.

‘Een gedeelte van de achterzijde van de Sint-Donaastoren stortte in 2004 in,’ aldus minister Bourgeois. ‘De nieuwe erfgoedvereniging vzw Herita is erfpachthouder van het monument en beoogt met deze restauratiepremie de conservatie en consolidatie van de toren, die als een ruïne is opgenomen in het landschappelijk aangelegde stadspark van Leuven. De toren krijgt een grondige reiniging en bescherming tegen weersinvloeden, en een deel van de ingestorte torenkamer wordt hersteld.‘

Herita wil met deze geïntegreerde aanpak de toren ontsluiten voor het publiek: zo zal de binnenkamer gerestaureerd worden volgens zijn oorspronkelijke middeleeuwse configuratie. Gezien de beperkte omvang van de binnenkamer wordt ervoor geopteerd om de bezoeker niet tot in de binnenkamer te brengen, maar enkel een zicht te geven op deze ruimte vanaf de nieuw aangelegde walgang.

Terug in de tijd: Stadsschouwburg

Een foto uit de jaren ’30 van de stadsschouwburg en enkele oldtimers. Bekijk deze locatie op Google street view.

Foto met dank aan Leuvens historische weetjes.

K.A.Redingenhof zoekt foto’s en herinneringen

In mei 2013 zal het Koninklijk Atheneum Redingenhof 30 jaar worden. Er wordt een grote reünie, een academische zitting en een tentoonstelling gepland en hiervoor is het Koninklijk Atheneum Redingenhof op zoek naar foto’s en herinneringen van oud-leerlingen en oud-leerkrachten. Ben je een oud-leerling en herinner je je nog wat straffe verhalen of heb je nog wat foto’s liggen in een schoendoos op zolder? Aarzel dan niet om hen te contacteren:

• De vraag naar foto’s en herinneringen op de site van de Erfgoedcel Leuven
• De website van campus Redingenhof van het Koninklijk Atheneum Redingenhof

Terug in de tijd: Graanmarkt

In 1938 wordt de Graanmarkt omgedoopt in Herbert Hooverplein om de Amerikaanse president te bedanken voor de inspanningen die hij deed om België er na de eerste wereldoorlog weer bovenop te helpen. Bekijk deze locatie op Google street view.

Foto met dank aan Leuvens historische weetjes.

Het verhaal van verzetsheld Guillaume ‘Boerke’ Nijs

De zoon van Guillaume Nijsen vertelt over de dood van zijn vader, die vermoord werd door de mannen van Verbelen in 1943. Fragment uit de reportage van Maurice De Wilde (1923-1998): “De tijd der vergelding”, uitgezonden in 1988 door de BRT.

Geüpload door Tom Frandels

Boekvoorstelling ‘De Leuvense Universiteitsbibliotheek’ in het Paard Van Troje

Vandaag woonde ik de boekvoorstelling bij van de tweede druk van “De Leuvense Universiteitsbibliotheek – Historische wandelgids” in boekhandel het Paard Van Troje. Auteur Jan van Impe die sinds 1996 voor de Universiteitsbibliotheek werkt als informatiespecialist stelde vol trots de gecorrigeerde en van een frisse nieuwe layout voorziene gids voor. Hoofd van de Centrale Bibliotheek Pierre Delsaerdt kreeg van de uitgeverij Universitaire Pers Leuven een exemplaar van de gids aangeboden, “om bezoekers meer uitleg te kunnen geven over het fantastische gebouw waarin hij werkt“. Jan van Impe toonde ter illustratie van de wereldwijde verontwaardiging die de verwoesting van de universiteitsbibliotheek in 1914 met zich meebracht, enkele artikels uit Amerikaanse kranten, afkomstig uit het archief van de Library of Congress. Na de voorstelling werden de aanwezigen uitgenodigd op een rondleiding in de bibliotheek zelf.

De Universiteitsbibliotheek te Leuven is niet alleen een prachtig gebouw en een moderne wetenschappelijke bibliotheek, maar ook een historisch monument. Door de verwoesting van Leuven in 1914 brandde de bibliotheekvleugel van de Universiteitshal volledig af. Dankzij royale Amerikaanse schenkingen werd in 1921 een nieuw bibliotheekgebouw aan het Ladeuzeplein opgericht. De vernieuwde pocketgids met historische en architecturale notities is een ideale kennismaking met de bewogen geschiedenis van dit opmerkelijke gebouw en zet meteen ook een paar mythes recht (die over de verdeling van de boeken ten tijde van de splitsing van de universiteit).

De gids kan ook gebruikt worden als leidraad voor een wandeling in en om de bibliotheek en geeft heel wat achtergrondinformatie over de symboliek van het gebouw en zijn kunstwerken. Daarnaast vind je een volledig overzicht van alle weldoeners die bijgedragen hebben aan de herrijzenis van de universiteitsbibliotheek.