Leven in Leuven

Voorstelling ‘Leivese Lexicon’ in China

De Leivenieër Paul Muylaert die neivest ze wêrk uek nog es veizitter es van de leivese liberoole, (de partie Leuven+/Open VLD), aa on ze gemènteroodslid Rik Daems, die up offisjieil beziek gink noo China, de updracht gejeive vei de “Leivese Lexicon” doo te prezenteire en er vei te zerge da z’in de teukomst et Leives dialekt in Peking gon onderwoëze on potensjieil teukomstege Leivese studente.

De Leuvenaar Paul Muylaert die naast zijn werk ook nog eens voorzitter is van de Leuvense liberalen (de partij Leuven+/Open VLD), had aan zijn gemeenteraadslid Rik Daems, die op officieel bezoek ging naar China, de opdracht gegeven om daar de Leivese Lexicon voor te stellen en er zorg voor te dragen dat ze in de toekomst in Peking het Leuvens dialect gaan onderwijzen aan potentiële Leuvense studenten.

Leuvens Lexicon tijdelijk uitverkocht

Den Akademie van’t Leives Dialekt verkocht op amper vijf dagen tijd 1.096 exemplaren van het Leuvens Lexicon, en daarmee is de eerste druk van het nieuwe woordenboek volledig uitverkocht. Den Akademie heeft ondertussen een tweede druk met een oplage van 1.000 boeken besteld. Die ligt vanaf zaterdag 31 augustus opnieuw in de Leuvense boekhandels.

Aan het Leuvens Lexicon werkten vijf mensen drie jaar lang om uiteindelijk meer dan 8.000 Leuvense woorden te vertalen naar het Nederlands, en vice versa. Het Lexicon is geen verklarend woordenboek, maar gewoon een lijst van typische dialectwoorden.

Vorige woensdag (21 augustus) werd, zoals jullie weten, het Leuvens Lexicon voorgesteld aan pers en publiek. Het was meteen duidelijk dat er een stormloop zou volgen. De gotische zaal van het stadhuis was gewoonweg veel te klein voor alle aanwezigen. Burgemeester Louis Tobback merkte tijdens de voorstelling dan ook (terecht) op dat dialecten in het algemeen, en het Leuvens in het bijzonder, nog lang niet uitgestorven zijn.

Daags nadien konden de Leuvense boekhandels de vraag amper bijhouden. Op minder dan een uur tijd had Standaard Boekhandel bijvoorbeeld er al meer dan 50 verkocht, en de verkoop stopte niet. In slechts vijf dagen verkochten Acco, Boekcargo, Club, Fnac, Peeters, Plato en Standaard Boekhandel en een aantal horecazaken meer dan 1.000 lexicons.

En de vraag naar het Leuvens Lexicon blijft aanhouden. Alle Leuvenaars willen zo snel mogelijk een exemplaar bemachtigen, zodat ze hun eigen taal kunnen onderhouden of aanleren. En aangezien dit toch de doelstelling is van Den Akademie van’t Leives Dialekt, werd er meteen besloten een tweede druk te bestellen.

Vanaf zaterdag 31 augustus liggen er opnieuw 1.000 exemplaren in alle Leuvense boekenwinkels.

Voorstelling Leuvens lexicon van Den Akademie van ’t Leives

In 1994 werd “den diksjonêr van ’t Leives” uitgebracht. Het succes van dit  woordenboek was dermate groot dat het niet lang duurde vooraleer hij helemaal uitverkocht was. Regelmatig kreeg “den akademie” de  vraag een wederuitgave te doen.  Omdat het om verscheidene redenen niet mogelijk was om een nieuwe oplage te drukken, werd beslist om het over een andere boeg te  gooien. Den Akademie van ’t Leives besloot om een volledig nieuwe publicatie samen te stellen die de Leuvenaars wegwijs zou maken in de eigen taal, het Leives.

Sylvain Libert, Paul Reeksmans, Jean-Marie Velghe en anderen zochten ijverig woordjes bij mekaar en rangschikten deze alfabetisch. Marc Juchtmans, Cil Haesendonck en Rudiger Vangeel droegen vanaf midden 2009 hun steentje bij door alle met de hand geschreven, verzamelde woorden te digitaliseren.

Vervolgens werd beslist om op basis van het gedane werk een lexicon, een woordenlijst samen te stellen. Een werkgroep bestaande uit Renée Cuypers, Marcel Dujardin, Leona Meurrens, Jean Steas en Rudiger Vangeel kwam sinds februari 2010 elke maandagochtend samen om de volledige woordenlijst woord per woord te overlopen en na te gaan of er woorden toegevoegd dan wel geschrapt moesten worden.

Vele liefhebbers van ’t Leives gaven aan dat het niet altijd evident was de gehanteerde schrijfwijze in de “den diksjonêr van ’t Leives” te ontcijferen. Daarom werd in het lexicon een vernieuwde schrijfwijze van het dialect geïntroduceerd.

Wat oorspronkelijk gedacht werd een karweitje van één jaar te zijn, bleek plots een marathon van meer dan drie jaar te worden. Maar vandaag is het lexicon klaar en het resultaat mag er zijn: zo’n 10.000 typisch Leuvense woorden zijn erin opgenomen. Met dit lexicon is er een schriftelijke neerslag van deze hedendaagse volkstaal en is het erfgoed van het Leives bewaard voor toekomstige generaties.

Vandaag werd het lexicon voorgesteld in het stadhuis van Leuven voor een talrijk opgekomen publiek (zelfs de extra aangevoerde stoelen boden niet iedereen een zitplaats). De burgemeester himself sprak de aanwezigen toe in ’t Leives en de medewerkers aan het lexicon blonken van trots. Zelfs schepen Denise Vandevoort, oorspronkelijk afkomstig van Limburg, waagde zich aan enkele woordjes in ’t Leives. Uiteraard werd deze feestelijke voorstelling beklonken met een authentiek Leuvense receptie.

Het Leuvens lexicon is een uitgave van Den Akademie van ’t Leives en kost 20 euro. Het boek is verkrijgbaar in de volgende zaken:

• Huis Mafrans
• Standaard Boekhandel Naamsestraat en Diestsestraat
• Peeters NV
• ACCO boekhandel
• Boekcargo
• Fnac Leuven
• Club Leuven
• Café Tempo
• Café ’t Kafaat
• Restaurant Onze Lieve Vrouw, Scherpenheuvel

Den Akademie van ’t leives organiseert eetfestijn

Op zondag 17 maart 2013 komen de liefhebbers van het Leuvense dialect opnieuw samen voor hun jaarlijks eetfestijn. Vanaf 12 uur wordt het aperitief genomen in zaal Kesseldal. Niet alleen de leden van den Akademie van ’t leives zijn van harte welkom maar ook iedereen die het Leuvens een warm hart toedraagt en interesse heeft voor de werking van deze Leuvense vereniging. Lid worden kan trouwens tijdens het diner of via de website http://www.onsleives.be.

Vooraf inschrijven is noodzakelijk en kan tot 10 maart 2013. Een inschrijving is pas bevestigd na ontvangst van €47 per persoon op het rekeningnummer BE75 0012 6793 0951 van “den akademie”.

De menu vei de sjepoeët

Aperitif mei bekkes

Oozeke van kabeljaa mei klaan gesnê legimekes en saus van witte woën

Velouté van fazant
Kalfsoester mei zachte mostood

Toike van “crême brulé”, abrikous en praliné Mokka en babbelkukskes

Boëpassende woëne, wooters en bie tot on de mokka

Âmbiâns en meziek terwènst da goëlen et

Tombola altoëd proës !

Tijdens de sjepoeët worden de activiteiten van “den akademie” voor 2013 toegelicht.

‘Kèsmismelansj’ in Sinte Pieter

Bestoot er iet ottentieker mei Kèsmis as schuen kèsliekes gebrocht dei e zangkuer da somegesteld es oeet niks annes as pronte manne?

As ge doo moest einen up ziek zoën, komt dan den 23ste deisèmber noo de Sinte Pieterskerk.

Um 15 ier bringe ‘De Joorzangers’ doo droë kotties on e stik enne schoenste kèsliekes, klassieke en minder klassieke, moo altoëd in onvervalst Leives.

Wel joo, ‘De Joorzangers’ zen ontsproute in de schuet van et Keininkloëk Verbond van de Joortalle en sinds 2005 bloëve doë mannen ons ononderbrouke ongenoom verrasse mei ne repertwaar die noëg gappresjeid wed dei de Leivese bevolking.

Zuedus ge wet woo eine den 23ste en as ge e bekke boë stèm zoët meigde goële gerist meizinge.

Kèsmis up ze best!

5 jaar Zócalo: Houten jubileum voor vrijetijdsbeur tijdens De Langste Dag

De Langste Dag is al 27 jaar een succesvolle braderie met één groot winkelcircuit in de verschillende shoppingstraten. Op de Oude Markt is er een kinderdorp en installeren de Belgische kappers een groot openlucht kapperssalon t.v.v. Kom op tegen kanker. En tussen de Bondgenotenlaan en de Oude Markt palmt het Zócalo-dorp de Grote Markt, het centraal gelegen plein van Leuven. Zócalo betekent immers “centraal gelegen plein” in Mexico.

Zócalo, de vrijetijds- en cultuurmarkt van Leuven, is tijdens de Langste Dag op 23 juni al toe aan zijn vijfde editie. Een houten jubileum dus. Zócalo is ontstaan uit de deelraad Vrije Tijd, maar is ondertussen uitgegroeid tot een overkoepelende organisatie.

Op de Grote markt kan je kennismaken met de grote culturele rijkdom van het Leuvense verenigingsleven. Meer dan 35 deelnemers zullen je met veel plezier hun passie uitleggen.

De geïnteresseerden in sport kunnen er terecht bij de verschillende sportclubs, waaronder, naast de klassieke fiets- en wandelclubs, ook rope-skipping, de oosterse gevechtssport Aikido en zelfs buikdansen. En zoek je een kandidaat om spelletjes te spelen, dan kan je terecht in de verschillende spellenclubs, zoals GO, backgammon, bridge en andere spellen. Sommige aanwezige verenigingen laten je ook kennis maken met andere culturen, zoals de Chinese en de Koerdische cultuur. En wie creatief met taal wil zijn, kan op Zocalo terecht voor informatie over het Leives , Esperanto of een schrijversacademie. Ook informatie over andere opleidingen kan je vinden op Zócalo. En er zijn ook de verenigingen die mensen en dieren in nood steunen en helpen.En natuurlijk zijn er de klassieke verenigingen die je met plezier alles gaan uitleggen over reizen, numismatica (munten), mycologie (paddenstoelen), naaien, haken en breien, goochelen, bier of modelbouw. Doorlopend zullen er ook demonstraties van de verenigingen zijn

Geïnteresseerd om eens kennis te maken met het rijke aanbod van de Leuvense cultuurverenigingen. Neem dan even de tijd om op 23 juni 2012 te komen flaneren langs de bonte tentjes op de “Mexicaanse” Grote Markt en kom tussen 10u en 17u de sfeer opsnuiven van de creativiteit die leeft in de Leuvense vrijetijdsverenigingen! Meer informatie op www.zocalo.be.

Leuvense dialectsprekers: Poeske Scherens en Louis Tobback

Geweldig charmant filmpje dat enerzijds de vrouw van Jef ‘Poeske’ Scherens aan het woord laat en anderzijds een piepjonge Louis Tobback, toen nog lang geen burgemeester, in sappig Leuvens.

Filmpje geüpload door Tom Frandels

5de Missa Lovaniensis online beschikbaar

Liefhebbers van ’t Leives die de vijfde Missa Lovaniensis gemist hebben, kunnen deze nu online bekijken en beluisteren.

Missa Lovaniensis V op zondag 4 maart

Toen de initiatiefnemers 5 jaar geleden in de Sint Pieterskerk met die 1ste Leuvense mis begonnen, was dat niet meer of niet minder dan een ‘try out’, een uitprobeersel, met een grote risicofactor. Het was in zekere zin gedurfd om iets onaantastbaar als een eucharistieviering min of meer te ontdoen van het sacraal element, of anders gezegd van te raken aan de geijkte, cryptische taal van de katholieke liturgie… Maar wat gebeurde er?

Gelovigen en minder gelovigen, Leuvenaars, Groot Leuvenaars en mensen van nog een beetje verder hebben dit initiatief in hun hart gesloten. De Sint-Pieterskerk kent jaarlijks een grote toeloop. En het mag gezegd worden: er wordt met heel veel zorg omgegaan met de liturgische teksten. De gezangen en de liturgische gebeden klinken als van nature in het Leuvens.

De deken en alle medewerkers (de Joorzangers, lectoren enz…) heten iedereen, de enthousiastelingen, de overtuigden, de sympathisanten, de nieuwkomers en al degenen die de Leuvense taal genegen zijn, welkom in Sint Pieter, een kerk-in-volle-glorie.

Fred Brouwers, de degelijkheid en deugdelijkheid zelve, zal iedereen verwelkomen in beschaafd Leuvens, de Joorzangers zullen klinken als een hemels engelenkoor, de lectoren, de lectrices en de concelebrant zullen met hun teksten nog meer glans verlenen aan de viering, deken Dirk De Gendt zal naar alle waarschijnlijkheid weer een beetje beter Leuvens klappen dan vorig jaar en de vips tenslotte, zullen weer vooraan mogen zitten. En er is ook nog een receptie achteraf…

Mis deze uniek belevenis niet. Zondag 4 maart om 10.30u.

Leives dialekt

’t Es veil jore lê

‘k Was vandoog ieel vrig up. ‘k Vilden et persies on men botte dat de lente doo was. ’t Was pertèng nog allef doister as ek al men veidei toetrok en e stapken in de wieereld zette. Tot up de Gruete Mèt. Doo was “’t Moerinneke” altoëd vrig oupe en ik installeide me mei ne straffe kaffei en nen upgewêrmde kroissân vei ’t vinster.
Da’s een ploits wooda ge persies zicht up den ieele wiereld et. Zellefs zue vrig es
’t Es veil jore lê

‘k Was vandoog ieel vrig up. ‘k Vilden et persies on men botte dat de lente doo was. ’t Was pertèng nog allef doister as ek al men veidei toetrok en e stapken in de wieereld zette. Tot up de Gruete Mèt. Doo was “’t Moerinneke” altoëd vrig oupe en ik installeide me mei ne straffe kaffei en nen upgewêrmde kroissân vei ’t vinster.
Da’s een ploits wooda ge persies zicht up den ieele wiereld et. Zellefs zue vrig es er al ieel wa passozje.
“Den Dens” kwamp mei zenne kramikkelege velo vanoeet de Sjipstroot, ieen and on ’t stier en in d’ander zenne lange stok, ristend up zen schaver. Den allerleste lanteirel die em up zennen toernei mioest oeetdeun, was doëne on den antrei van St. Pieeterskerk.
En vanachter d’ukske van de Nasjonool Bank, kwamp den ieesten tram 3 al Tinsestroot afgerê. Doëne kwamp van Lovenzjoel en rij dan langst de Lange Trappe, de Sjipstroot in en zue noo de Boelenbêrg. Troog bêrg up, langst “Achter de Latte” noo Eirent.
G’od uek nog den 3 barrei, moo doëne rij moo tisse Kerrebeik en ’t Windgat.

As me klaan wore mochten me mei Pa of Bompa al es mei de tram up. Den reseveur kwamp dan rond: e sout van plat oute kasken up zennen boeek en doo up ieenegte route van tikketkes, in verschillende koleire. Novenant eu vêr da ge wod roëe of euveil arètte, kocht e dan een wit, e blaut of e grien tiketke. Oë moest dat dan afsjeire en as em on d’ende van zue e bukske was, dan vreug ek altoëd ieel belieefd: menieer, mak asteblieft et bukskken emme?” Neige kansen up tien kreide dat dan. Me koste doo in foëte niks mei deun moo in ’t kootspel up ’t stroot aa zue e bukske de wêde van vier bellekes van de sjokolat.

Sumtèds deige me uek koeepoetseroë. As me ie of doo een oud kouper solleke van ne cent gevongen ane, of e stikske van 10 centieme, dan têde me dat up de rèl van de tram lê. Uplette da niemand da ni zag! As den tram doe dan ouvergerê aa, dan was dat ieel plat en zue sjêrp as e mes. Da koste me dan wei e tetteke gebroeeke vei d’ieen of d’ander te snoëe. Me deige dat uek wel vei on de maskes in ’t stroot te lote zien wat da m’allmoo têide deun.
As ek zê dat er doo s mêrges vrig veil passozje was, dan was da veial wêrkvolk da noo de stose trok, of noo de Voot, den Dil of de Sentral. Dan kwamp er efkes ne stillere moment en dan was er upnief veil volk. Mannen in kostuum, par eud, iffrakes geud upgepommadeid…da wore doë die burowêrk deigen of winkeldochter in ’t stad of in Brissel.

Zonder da’k da moest vrogen aa Lowie de garsôn me dan al nen twidde kaffei gebrocht, some mei de ‘Ptit Affisj’. Doo aa’k dan toch zeikes e dik allefie leizes on. Tissenin kikten ek es noo boeete en de volgende serie passanten wore de vraven en oeesmeuders, of de mases, die mei ne kerref of ne filè on ennen êrem noo d’ Aa Mèt goenke vei legimme, bouter en are te kuepe. Naa en dan al nekiee nen upgeklieeden berger die zen gazet, de “Swaar” of de “Libren Belzjik” gink kuepe, some mei enne dogeloëks rasjon sigare.

Men gazet was oeetgeleize en ik knkte efkes in de richting van Lowie en binne de ketste kieere stond er vei moë ne schoeemende Stella, nog zue ieenen in e bol gelas. Da was dan moënen aperitif.. ‘k weit et, ’t was nog reideloëk vrig up den dag moo doo kreig ek grueten unger van. Um een ier of tien goenk ek dan naroees vei men petaikes te sjelle en swenst da’k dat deig, schoenk ek dan mennen twidden aperitif oeet. ’t Es uek ni vei de vêrrekes gemokt!

Sylvain