Leven in Leuven

Leuvens dialect voor allen, ook voor niet-Leuvenaars (les 5)

Eerst een dialoog: een tiental zinnen in het Nederlands. Daarna de vertaling in het Leuvens.

Drie (toog-)filosofen zitten samen in het café DE KROON en praten, in bijzijn van de bazin Lizzy, over het voortbestaan van het Leuvens dialect.

FELIX: Wat denkt gij, Teo, is het Leuvens volgens u een taal die zal verdwijnen?

TEO: Wel, als ge het mij vraagt, Felix, zou het goed kunnen zijn dat het Leuvens op een mooie dag helemaal verdwenen is. Wat denkt gij, Bert?

BERT: Helemaal verdwenen, dat weet ik nog zo niet. Maar jullie mogen van mij gerust aannemen dat het binnen vijftig jaar misschien niet meer zal gesproken worden zoals nu.

LIZZY: Als ik jullie zo bezig hoor, hé mannen, is de kans toch maar klein dat wij dat nog gaan beleven!

FELIX: Luister eens hier, mensen, als een taal niet meer gesproken wordt, dan is die taal dood, juist zoals bijvoorbeeld het Latijn. Dat spreekt men helemaal niet meer, juist nog een weinig, een klein beetje, in de kerk.

Tekst (gedeeltelijk) overgenomen van de cd ONS LEIVES uitgegeven in 2009 door DE ACADEMIE VOOR HET LEUVENS DIALECT vzw.

EN DAN NAA DE VERTOOLING IN ‘T LEIVES:

Droë (tueg-)filozoufe zitte soome in ’t stamenei DE KRUEN en klappe, in prezènse van de boozin Lizzy, ouver et voetsbeston van et Leives dialekt.

FEI: Wa paasde goë, Fille, es et Leives volgens aa een tool die zal verdwoëne?

TEO: Wel, as ge ’t moë vroogt, Fei, zaa ’t geu kinne zoën dat et Leives up ne schuenen dag ieëlemoo verdweinen es. Wa paasde goë, Bêre?

BÊRE: Ieëlemoo verdweine, da weit ek nog zue ni. Moo goële meigt van moe gerist onneime dat et binnen fafteg joor mesjin nemieë zal gesprouke wedde gelak as naa.

LIZZY: As ek aale zue beizeg uer, ê manne, es de kans toch moo klaan da woële da nog gon meimooke!

FEI: Loistert es ie se, minse, as een tool nemieë gesprouke wed, dan es doë tool dued, zjust gelak as par eksempel, et Latoën. Da klappe ze ieëlemoo ne mieë, as zjust nog e klaa bekke, e fritske, in de kerk.

Tekst (vei e stikske) ouvergenoume van de cd ONS LEIVES oeëtgejeive in 2009 dei DEN AKADEMIE VAN ‘ T LEIVES DIALEKT vzw.

Leuvens dialect voor allen, ook voor niet-Leuvenaars (Les 4)

Eerst de tekst in tien zinnen in het Nederlands. Daarna de vertaling in het Leuvens.

De vooruitgang staat niet stil!

1. Wij hebben ons deze keer geïnformeerd bij IMEC in Heverlee. Weet jij wat ze daar nu weer uitgevonden hebben?
2. Ze hebben een technologie ontwikkeld die elektronische informatie door uw lichaam kan sturen. Geen draden meer nodig!
3. Als voorbeeld geven ze dat iemand die met een moto wilt gaan rijden, niet weg kan zonder dat hij zijn helm op zijn hoofd heeft. Zijn motor zal niet starten. Zinloos!
4. Hoe dat het werkt? “Heel eenvoudig”, zeggen ze bij de firma Microchip.
5. De fabriek die de moto’s maakt, steekt in het stuur een stuk van een elektronisch onderdeel dat ze BodyCom noemen.
6. Het ander stuk onderdeel, waar het eerste moet mee overeenkomen, steekt in de helm.
7. Als de persoon wilt gaan rijden en hij raakt zijn stuur, gaat er een signaal door zijn lichaam naar de helm.
8. Als hij zijn helm op heeft, zal er vanuit de helm een signaal teruggaan, weeral door zijn lichaam, naar het stuur. Nu kan hij starten.
9. Die technologie zou je ook kunnen gebruiken voor andere toepassingen.
10. Bijvoorbeeld: om je deur vanzelf open te maken van zodra je de klink raakt: geen sleutel meer nodig! Of, om te vermijden dat je kleine zoon aan je boormachine gaat prutsen…

Gelezen in “INTERCONNECT / Link naar de toekomst”, juli 2013, uitgegeven door IMEC.

Wil je er nog meer over weten? Ga eens kijken op hun website: www.imec.be/interconnect

EN DAN NAA DE VERTOOLING IN ‘T LEIVES:

De veioeëtgang stoo ni stil!

1. Me zen ons deize kieë gon informeire boë IMEC in Ieëver. Wette wa ze doo na wei oeëtgevongen emme?
2. Z’ emme een teknolozjie ontwikkeld die elektroonise informoose dei oe loëf kan stiere. Gieën drooës ne mieë nuedeg!
3. As veibeld jeive ze dat iemand die mei ne motseklet wilt gon roë, nit eweg kan, zonder dat em zennen elm up zenne kop ieët. Zenne moteur zal ni demareire. Gieën avans!
4. Oes dat da marsjeit? Ieël simpel, zê ze boë de firma “Microchip” (sprekt oeët up zen Ingels: maikrosjip).
5. Et fabriek dat de motsiklette mokt, stekt in et stier e stik van een elektroonis masjieneke da ze BodyCom (bodikom) ieëte.
6. Et ander stik van ’t masjieneke, woo dat et ieëste moet mei ouverieëkoume, stekt in den elm.
7. As doëne persuen wilt gon roë en oë komt on ze stier, goot er e sinjool dei ze loëf noo den elm.
8. As em zennen elm up ieët zal d’er vandoo e sinjool vroemgon, upnief dei ze loëf, noo et stier. Naa kan em demareire.
9. Doë teknolozjie zodde uek kinnen gebroeëke vei ander toepassinge.
10. Par eksempel vei eu dei vanzelleves oupe te doen van zue gaa da ge de klink rokt: gieëne sleiter ne mieë nuedeg! Of, vei te vermoë dat oeve klaane kadei on oe bourmasjien goo fritsele…

Geleize in “INTERCONNECT / Link naar de toekomst”, zjuli 2013, oeëtgejeive dei IMEC.
Wilde d’er nog mieër ouver weite? Good es kieke up enne websait: www.imec.be/interconnect

HugO Geeraerts