Leven in Leuven

Het Meyboomlied

Op aanvraag publiceren we de integrale tekst van het Meyboomlied dat, zoals de traditie het wil, in het Leuvens dialect is geschreven EN wordt gezongen. De melodie is overgenomen van het lied “In de grote stad Zaltbommel”. De tekst is een creatie van André Van de Putte.

N.B. Wil je meer weten over het Leuvens dialect? Bekijk dan op deze stadsblog de rubriek “Leuvens dialect voor allen, ook voor niet-Leuvenaars”. Er zijn al meerdere “lesjes” gepubliceerd en je verneemt op eenvoudige wijze alles over uitspraak en schrijfwijze.

MOËBUEMLIED

1. In de gruete biestad Leive, Leive
Viere woëlen e gruet fieëst, fieëst, fieëst, fieëst
Rond de Moëbuem geu geweite, weite, joo me fieësten um ter mieëst!

Refroën:
Me plaseiren onze Moëbuem, Moëbuem
Vei ’t stadoeës van de stad Leive, Leive
En me fieëste rond de Moëbuem, Moëbuem
Oë’s gekind de wieëreld rond!

2. ’t Es de neigesten ogustus, ustus
Dat de Moëbuem er moet ston, ston, ston, ston
En me zèrge dat et zjist es, zjist es, vei voëf iere moet em ston!
Refroën:

3. Doëne Moëbuem stond in Brissel, Brissel
Moo doo stond em veil te drueg, drueg, drueg, drueg
En me zen em dan gon oole, oole, boë ons stoot em rècht umueg!
Refroën:

4. Alleman kan em zien blinke, blinke
Zene stam es zilverwit, wit, wit, wit
Joo in Leive stoot de schoenste, schoenste, m’emmen em in ons bezit!
Refroën:

5. Onzen buem dat es ne rèchte, rèchte
Moo in Brissel es em krum, krum, krum, krum
Joo in Leive stoot den èchte, èchte, nieë, me jeiven em ni vrum!
Refroën:

6. En zue es et al veil joore, joore,
Want ie blèft em altoëd ston, ston, ston, ston
‘t Zal de kiekefrètters voore, voore, Brisselieërs “ge angt er on”…!
Refroën:

Antwoorden op vragen in verband met de recente Meyboomplanting…  

Ze is al een tijdje achter de rug, die Meyboomplanting. Naar jaarlijkse traditie werd de Meyboom op 9 augustus geplant, zowel in Leuven als in Brussel. Het verhaal daarrond is voldoende gekend.

Maar volgende vragen intrigeren nogal wat mensen:

1. De boom van Leuven blijft staan tot een stuk in de maand september. Die van Brussel wordt dezelfde dag ‘s avonds al opgeruimd. Waarom?

Antwoord: Heel eenvoudig: de boom van Brussel staat op een druk kruispunt, en dat moet dezelfde dag nog vrijgemaakt worden voor het verkeer.

2. Meyboom?? We zijn toch augustus en niet in de maand mei?

Antwoord: Het is mey met y, en niet met i! Een groot verschil! “Mey” vinden we terug in het Oudnederlandse werkwoord: zich vermeyen, wat wil zeggen: zich vermaken.
Denk ook aan de uitdrukking ” de mey steken”. Dat is iets wat de bouwvakkers doen. Als zij klaar zijn met de ruwbouw van een huis, dan plaatsen zij een boompje op het hoogste punt van het gebouw. Zij “steken de mey”. Ze zijn blij dat hun werk af is!

3. Moet de Meyboom een berkenboom zijn?

Antwoord: Neen, in Brussel nemen ze om ‘t even welke soort boom en kijken niet zo nauw wat de lengte betreft.
Ja, in Leuven willen ze een statig pronkstuk. Zij kiezen steevast voor de zilverwitte berkenboom met een lengte van circa 6 à 7 meter.

Leuvens dialect voor allen, ook voor niet-Leuvenaars (Les 13)

Zes zinnen in het Nederlands, gevolgd door de Leuvense vertaling ervan.

Zaken die u misschien niet weet over België en de Belgen (deel 1)

1. België heeft het laagste aantal McDonald’s restaurants per inwoner in de wereld.
2. België telt niet minder dan 178 brouwerijen die samen rond de 800 verschillende bieren produceren.
3. In ons land wordt jaarlijks 220.000 ton chocolade gefabriceerd.
4. Olieverf is een uitvinding van de Gentse gebroeders / schilders Van Eyck.
5. In de zeventiger jaren van vorige eeuw werd in de scholen bij het middagmaal tafelbier geschonken aan de leerlingen.
6. De Gentse Feesten zijn, naar het schijnt, het grootste Europese cultuurfestival.

EN DAN NAA, DE VERTOOLING IN ‘T LEIVES:

Zookes die goë mesjinst ni wèt ouver Bellege en de Belzje (dieël 1)

1. Bellege ieët et lieëgste ontal Mak Donalds restorââns per inwuener in de wieëreld.
2. Bellege telt ni minder dan 178 braaveroës, die soome rond de 800 tefrènte (versjillege / versjillende) biere produseire.
3. In ons land wèdt joorloëks 220.000 ton sjokolat gefabrikeid.
4. Oulevêrf es een oeëtvinding van de Gentse gebries / sjilders Van Eyck (Van Oëk).
5. In de seiveteger joore van de veirege ieë wid in de schoule boë et noeneite toofelbie geschunke on de lieërlinge.
6. De Gentse fieëste zen, noo ’t schènt, et groetste Europeis kultuurfestival.

Leuvens dialect voor allen, ook voor niet-Leuvenaars (les 12)

Eerst twaalf zinnen in het Nederlands. Daarna de vertaling in het Leuvens.

Spreekwoorden en zegswijzen (deel 2)

11. Oude honden leren niet gemakkelijk een pootje te geven
12. Wat baten kaars en bril als de uil niet zien en wil
13. Het schaadt de kaars niet, dat een ander van haar licht mee geniet
14. Dat hij jong gestorven is, moet je niet verbazen: hij liet graag het kaarsje aan de twee zijden branden
15. Laat die rijkaard maar een rondje betalen. ’t Kan beter af van de kerk dan van de kapel!
16. Hij heeft de klok horen luiden, maar weet niet waar de klepel hangt
17. Wie eerst op is, is het beste gekleed!
18. Goed begonnen is half gewonnen
19. Verjaardagen zijn gezond. Hoe meer je er hebt, hoe langer je leeft
20. Met beide voeten op de grond staan is goed, maar je komt wel geen stap verder!
21. Ieder huisje draagt zijn kruisje
22. Als je hart bitter is, zal suiker in je mond niet helpen.

EN DAN NAA DE VERTOOLING IN ‘T LEIVES:
Spreikwoude en gezegdes (dieël 2)

11. Aa onne lieëre ni gemakkeloëk e poejke te jeive
12. Wat est avans da g’em en kês en nen bril jeft, as doënen oeël ni wilt zien (kieke)
13. Doë kês ieët doo gieë schoeë van, as een ander van eir licht mei profeteit
14. Dat em junk gestorven es, doo moete ni stum van ston: oë liet jeire et kèske (bouzjieke) on de twieë kante branne
15. Lot doëne roëkood moo nen tournei betoole! ’t Kan bieëter af van de kerk as van de kapèl!
16. Oë ieët de klok uere loeë, moo oë wet ni woo dat de kleipel angt
17. ’t Ieësten up, es ’t beste geklid!
18. Geu begonnen es alf gewonne
19. Verjoordooge zen gezond! Eu mieër da ge d’ er et, oe langer da ge lieëft!
20. Mei twieë voeten up de grond ston es goed, moo ge komt wel gieëne stap vèdder (voeder)!
21. Ieder oiske droogt ze kroiske
22. As eu èt bitter es, zal soeëker in euve mond ni ellepe.

HugO Geeraerts DE GERRE Den droëentwintegste zjulie 2014

Leuvens dialect voor allen, ook voor niet-Leuvenaars (Les 11)

Eerst tien zinnen in het Nederlands. Daarna de vertaling in het Leuvens.

Spreekwoorden en zegswijzen (deel 1)

1. Zoals het klokje thuis tikt, tikt het nergens.
2. Wie goed doet, goed ontmoet.
3. ’t Is te laat de put gevuld als ’t kalf verdronken is.
4. Voorzichtigheid is de moeder van de porseleinwinkel.
5. Doe wel en zie niet om.
6. Beter één vogel in de hand dan tien in de lucht.
7. Wie zijn gat verbrandt moet op de blaren zitten.
8. Het verstand komt niet voor de jaren, en daarbij: je bent nog niet droog achter je oren!
9. Zo d’ ouden zongen, zo piepen de jongen.
10. Van een grootspreker wordt gezegd: hij is een grote lantaarn met een klein lichtje…

EN DAN NAA DE VERTOOLING IN ‘T LEIVES:

Spreikwoude en gezegdes (dieël 1)

1. Gelak as et arlozjeke toeës tikt, tikt et nieveranst (nieves) ni.
2. Wie da geud deut, komt geud teige.
3. ’t Es te loot de pit gevild, as ’t meuteke verzoupen es.
4. Verzichtegoëd es de meuder (moeier) van de posselaanewinkel.
5. Deu stillekes voets en kik nit achter oe.
6. Bieëter ieëne vougel in d’ and, dan tien in de locht.
7. Wie da ze gat (zen kont) verbrandt, moet up de bloore zitte.
8. Et verstand komt ni vei de joore, en dooboë: ge zoë nog ni drueg achter eu uere!
9. Gelak as de aa zoenge, zue piepe de joenge.
10. Van e gruet lawoët wed gezieëd: ’t es ne gruete lanteirel mei e klaa lichske…

HugO Geeraerts DE GERRE de neigeste zjuulie 2014

Leuvens dialect voor allen, ook voor niet-Leuvenaars (les 10)

Eerst enkele korte zinnen in het Nederlands. Daarna vertaling in het Leuvens.

EEN BEESTIG MENS: HOE ZIET DIE ER UIT?

1. Dat is er eentje met varkenshaar, een apenkop, ezelsoren,
2. een haviksneus (zo eentje om conservenblikjes mee open te maken!),
3. visogen, een hazenlip, een slangentong, paardentanden, een geitenbaardje.
4. In ’t kort gezegd en geschreven: hij heeft een smoel om hout op te kappen…
5. Aan de rest van zijn lichaam zijn er nog andere beestige onderdelen, zoals:
6. een zwanenhals, kippenborst, eendengat, ossenknieën en bokkenpoten.
7. Zo iemand heeft natuurlijk ook een innerlijk. Daarover wordt gezegd:
8. Hij is: zo slim als een vos, of : zo dom als een ezel, een kieken, een koe,
9. Zo lui als een varken, zo sterk als een beer, kan werken als een paard,
10. Zo trouw als een hond, of omgekeerd: zo vals als een kat,
11. Zo arm als een luis, zo traag als een slak, zo fier als een pauw,
12. Zo fris als een bijtje, zo zot als een mus, zo snel als een muis…

EN DAN NAA DE VERTOOLING IN ‘T LEIVES:

NEN BIEËSTEGE MINS: OES ZIET DOEËNE D’ ER OEËT?

1. Dat’ es er ieëne mei vêrkesoor, nen oopekop, eizelsuere,
2. nen ooviksneis (zue ieënke vei konsèrvedueze mei oupe te doen!),
3. visuege, een oozelip, een slangetung, pjêretanne, e gaateboike.
4. In ’t kèt gezieëd en geschreive: oë ieë ne smeul vei out up te kappe…
5. On de rest van ze loëf zèn d’er nog ander bieêstege onderdieële, gelak as:
6. ne zwoonenals, een kiekebest, een èngegat, osseknieë en bukkepuete.
7. Zue ne mins ieë natierloëk uek e binneste. Dooöuver wèd gezieëd:
8. Oë es zue slim as ne vos, of: zue stum as nen eizel, een kiek of een koei,
9. Zue loeë es as e vêrke, zu stêrk as nen bieër, kan wêrke lak as e pjêd,
10. Zue fidêl as nen ond, of ’t umgekieëde: zue vals as een kat,
11. Zue êrm as een loeës, zue troog as een slek, zue fieër as ne paa,
12. Zue fris as e bieke, zue zot as een mis, zue rap lak as een moeës…

HugO Geeraerts DE GERRE juni 2014

Leuvens dialect voor allen, ook voor niet-Leuvenaars (Les 9)

Eerst een tekst van een tiental zinnen in het Nederlands. Daarna de vertaling in het Leuvens.

Waarom valt Pasen ieder jaar op een andere datum?

1. Heb je al opgemerkt dat Pasen nooit niet op dezelfde dag van het jaar valt, zoals dat het geval is met sommige andere kerkelijke feesten? Denk bijvoorbeeld aan Kerstmis: dat valt altijd op de vijfentwintigste december. Of Allerheiligen: altijd op de eerste november.

2. Wel, ik ga jullie uitleggen hoe je kunt weten op welke dag Pasen valt of gaat vallen. Je moet wel even goed opletten!

3. Pasen wordt gevierd op de eerste zondag na de eerste volle maan nadat de eenentwintigste maart voorbij is.

4. Eigenlijk is dat toch niet eenvoudig, nietwaar? Waarom hebben ze dat nu zo moeilijk gemaakt?

5. De kerk heeft altijd gedacht dat het beter zou zijn om van een vaste datum te vertrekken. Daarom hebben ze de éénentwintigste maart gekozen: het begin van de lente.

6. De zondag van Pasen valt ongeveer in het midden van de jaarlijkse paasperiode en is daarmee tevens het vertrekpunt om te bepalen wanneer nog enkele andere kerkelijke feestdagen vallen.

7. Dat is ook de verklaring waarom dat Aswoensdag, de dag waarmee de carnavalstijd wordt afgesloten, altijd zesenveertig dagen voor Pasen valt.

8. Hetzelfde met Ons Heer Hemelvaart: dat valt altijd veertig dagen na Pasen. En Sinksen altijd op de zevende zondag na Pasen.

9. Begrepen? Klik dan hieronder maar eens op die opgestoken duim!

EN DAN NAA DE VERTOOLING IN ‘T LEIVES:

Veiwa valt Poose ieder joor up nen anderen dootem?

1. Edde goë al geremarkeid da Poose noent ni up dezèlfsten dag van ’t joor valt, gelak dat et geval es mei soemegte ander kerkeloëke fieëste? Paast par exempel on Kèsmis: da valt altoëd up de voëfentwintegsten deisember. Of Alleroëlege: altoëd up den ieëste november.

2. Awel, ‘k gon aale eksplikeire se, oes da ge kint weite up wa nen dag da Poose valt of goo valle. Ge moet wel efkes geud attense doen!

3. Poose wed gevied up den ieëste zondag noo de ieëste volle moon noodat den ieënentwintegste mèt gepasseid es.

4. Oëgentloëk es da toch ni simpel, newoo? Veiwat emme ze da naa zue moeieloëk gemokt?

5. De kerk ieëd altoëd gepaasd dat et bieëter zaa zoën vei van ne vasten dootem te vertrekke.
Doomei emme ze den ieënentwintegste mèt gekouze: et begin van de lente.

6. De zondag van Poose valt apeprè in ’t middeste van de joorloëkse poosperjoude en es domei uek et vertrekpoent vei te bepoole wannieë dat er nog intege ander kerkeloëke fieëstdooge valle.

7.’t Es uek d’eksplikoose veiwa dat Assegoenstag, den dag woomei de carnavalstoëd wed afgesloute, altoëd zesenvieëteg dooge vei Poose valt.

8. Etzèlfste mei Ons Ieër Eimelvoot: da valt altoëd fieëteg dooge noo Poose. En Sinkse altoëd up de zeiveste zondag noo Poose.

9. Ed’ et verston? Klikt dan ieönder moo nekieë up doënen upgestouken doeëm!

HugO Geeraerts De Gerre april 2014

Blauwe regen bloeit prachtig in Leuvense Kruidtuin

Zondag 13 april. Een wandeling in de Leuvense Kruidtuin die de mooiste botanische tuin van België heet te zijn. Een belevenis!

Een laan vol met struiken “blauwe regen” in bloei. En ook tegen de muur van de wintertuin staan ze prachtig! Zowel van ver als van dichtbij zijn ze een streling voor het oog. Ook de fruittuin heeft heel wat te bieden, onder andere de laatste roze appelbloesems.

Lieve mensen, ga zeker deze week eens kijken naar dat mooi stukje natuur, aangelegd door mensen van bij ons!

Leuvens dialect voor allen, ook voor niet-Leuvenaars (Les 8)

Eerst negen zinnen in het Nederlands. Daarna de vertaling in het Leuvens.

Meer weten over Leuven en het LeuvenS dialect?

1. Sommige mensen niet-Leuvenaars die om één of andere reden in het Leuvense zijn komen wonen (of zijn blijven “plakken”), zouden graag Leuven en vooral het Leuvense dialect beter willen leren kennen.

2. Er bestaan verschillende mogelijkheden om daar wat aan te doen.

3. Als het over het dialect gaat, is het goed te weten dat er een”Academie van het Leuvens dialect” bestaat. Zij geven het tijdschrift ONS LEIVES uit dat volledig in het Leuvens dialect is geschreven.

4. Bekijk ook eens hun website: www.onsleives.be. Je vindt er de lijst van activiteiten, publicaties…
En op facebook staan ze ook al een hele tijd.

5. Een aanrader is zeker het boek DE STEEN VAN ROSETTA. Het is een goed leerboek: aan de linkerkant staat de tekst in het Algemeen Nederlands, rechts vind je dezelfde tekst in het Leuvens.

6. Als het over de stad Leuven gaat, gaan we meer de toeristische en de historische toer op.

7. Ik heb daar zelf veel over verzameld en mooi bijgehouden, maar ik heb teveel dubbels en die ga ik weg doen, d.w.z. verkopen.

8. Zo je geïnteresseerd bent, stuur mij een mailtje en dan bezorg ik jou de lijst van wat ik beschikbaar heb aan boeken, tijdschriften, catalogi, tekeningen, etsen…

9. Hugo Geeraerts Tessenstraat 11 bus 5.05 Leuven. hugogeeraerts@telenet.be

EN DAN NAA DE VERTOOLING IN T’ LEIVES:

1. Summegte minse die ni van Leive zen, en die vei d’ ieën of d’ ander reide in Leive zen koume wuene (of zen bloëve plekke!), zaane jêre Leive en serteu et Leives dialekt bieëter wille lieëre kinne.

2. Doo beston versjillende meigeloekeide (F.: moyens) vei doo iet on te doen.

3. As ’t ouver et dialekt goot, dan es ’t geu vei te weite dat er een “Akademie van et Leives dialekt” bestoot. Doë jeiven et toëdschrift ONS LEIVES oeët dat ieëllemoo in ’t Leives dialekt es geschreive.

4. Bekikt uek ne kieë enne websait (website): www.onsleives.be. Dooup vingde de list van alle aktivetoëte, publikooses… En up feesboek (facebook) ston z’ uek al nen ieëlen toëd.

5. Nen onroeër es zeikes den buk DE STIEËN VAN ROZETTA. ’t Es ne goeien buk vei in te lieëre:
on de linkerkant stoot den tekst in ’t schue Vloms, en rechts stoot dezelfsten tekst in ’t Leives.

6. As et ouver de stad Leive goot, dan gon me mieër den teur up van et toerisme en van d’istoure.

7. Ik em doo zelf veil ouver verzoomeld en schuenekes boëgaave, moo ‘k em teveil dobbel en doë gon ek ewegdoen, ’t es te zê: verkuepe.

8. As ge zod gintresseid zoën, stie me dan e meeltje (mailtje) en dan bezerregek ik eu de list van wa da ‘k disponiebel em on buke, toëdschrifte, katalooge, etse, tieëkeninge…

9. Hugo Geeraerts, Tessenstraat 11 bus 5.05, Leuven (on de Bummekes), hugogeeraerts@telenet.be

HugO Geeraerts De Gerre maart / mêt 2014

Leuvens dialect voor allen, ook voor niet-Leuvenaars (les 7)

Eerst een tiental zinnen in het Nederlands. Daarna volgt de vertaling in het Leuvens.

Leuvense Mis in Sint-Pieterskerk op 2 maart om 10 uur

1. Leuvenaars, Groot-Leuvenaars en mensen van nog wat verder.

2. Zondag 2 maart zal onze geliefde Sint-Pieterskerk om tien uur weer vol zitten en dat voor de 7de Missa Lovaniensis of Leuvense Mis.

3. Dat zijn niet alleen overtuigde gelovigen die daar naartoe komen, maar ook sympathisanten, nieuwkomers “van horen zeggen” en vooral al diegenen die de Leuvense taal genegen zijn.

4. Iedereen is akkoord: zo’n mis dat is iets speciaals, dat heeft zijn eigen charme.

5. Een Leuvense Mis overstijgt een “gewone eucharistieviering” en is terzelfdertijd drempelverlagend.

6. En de deelnemers en medewerkers: zowel celebrant deken De Gendt als de lectoren en zeker het koor DE JOORZANGERS, ze zijn allemaal even enthousiast.

7. Dat gevoel straalt af op alle aanwezigen en zorgt voor een gemoedelijke en authentieke sfeer die ongetwijfeld ook de waardering van het Vaticaan zou wegdragen, moesten ze ervan op de hoogte zijn.

8. Komaan, niet te missen, in een kerk met een aangename warmte!

9. En achteraf wordt er, zoals gewoonlijk, door het stadsbestuur een receptie aangeboden in het stadhuis. Iedereen is daar welkom!

10. In ’t kort: de Leuvense Mis? Altijd een belevenis!

EN DAN NAA DE VERTOOLING IN ‘T LEIVES:

Verjèt nit, ge moet ètup leize, ge moet eu oëge uere klappe vei ’t geu te verston!
Leivese Mis in Sinte-Pieëterskerk up den twiede mêt um tien iere

1. Leivenieërs, Gruet-Leivenieërs en minse van nog ewa vèdder.

2. Zondag den twiede mêt zal ons geliefde Sinte-Pieëterskerk um tien iere wei vol zitte en da vei de 7ste Missa Lovaniensis of Leivese Mis.

3. Da zen nid allieën ouvertoeëgde geluevege die doo eine koume, moo uek simpatizante, niefkoumers “van uere zê”, en serteu al doë die de Leivese tool geneige zen.

4. Iederieën es ’t akkoud, zue’n mis da’s iet spesjool, dad ieë zen oëge sjarm.

5. Een Leivese Mis ouverstoëgt een “gewuen eukaristieviering” en es tegeloëkertoëd drèmpelverlieëgend.

6. En de dieëlneimers en meidewêrkers: zuewel selebrant dieëken De Gendt as de lektoore en zeikes et kuer DE JOORZANGERS, ze zen allemoo ieëven entoeziast.

7. Da geviel stroilt af up al d’ onweizege en zergt vei ne “gemeudeloëke” en ottentieke sfieër die ongetwoëfeld uek d’appresjoose van et Vatikoon zaa wegdrooge, moeste z’er van up d’uegte zoën.

8. Alei, ni te misse, in een kerk mei een ongenoom wêrmte!

9. En ternoo wed er, gelak as van gewènte, dei ’t stadsbestier een resepse goffreid in ’t stadoeës. Alleman es doo welkum!

10. Bref: de Leivese Mis? Altoëd een belieëvenis!

Hugo Geeraerts (De Gerre) & André Van de Putte (Avé)