Leven in Leuven

Stad Leuven zet in op behoud erfgoed Tiensesteenweg en omgeving

Op 14 oktober werden 3 RUP’s voor de Tiensesteenweg en de omgeving door de gemeenteraad voorlopig vastgesteld. Op 26 mei werden deze plannen definitief goedgekeurd na een openbaar onderzoek.

Het voorgenomen plan legt hoofdzakelijk de bestemmingen (wonen, kleinschalige groothandel, openbaar nut) vast met hieraan gekoppeld de bouwmogelijkheden, bouwvolumes en de inplanting/ontsluiting van gebouwen.

Daarnaast wordt – voor het eerst in een Leuvens RUP – een selectie gemaakt van waardevolle panden met hieraan gekoppeld specifieke voorschriften. Dit is belangrijk, want binnen het plangebied is er momenteel slechts één gebouw beschermd als monument – de Sint-Franciscuskerk – en is er geen enkel item opgenomen op de vastgestelde inventaris van het bouwkundig erfgoed. Dit wil echter niet zeggen dat deze omgeving geen erfgoed kent, integendeel! Binnen het plangebied is ruim 3 eeuwen stadsontwikkeling herkenbaar bewaard gebleven, zelfs na de grote schade van de twee wereldoorlogen. De diversiteit aan bebouwing en openruimte-elementen geven de Tiensesteenweg en zijn omgeving een waardevol en beeldbepalend karakter. De stad wil via dit planningsinitiatief een betere bescherming bieden aan het aanwezige bouwkundig en landschappelijk erfgoed en de integratie ervan binnen toekomstige ontwikkelingen mogelijk maken.

Op basis van verschillende studies werd een selectie gemaakt van panden die beschermenswaardig zijn. Er werden drie categorieën vastgesteld die elk eigen bouwvoorschriften hebben. Op die manier krijgen de eigenaars meer rechtszekerheid over wat kan bij verbouwingen. Er is de categorie ‘beschermenswaardig bouwkundig erfgoed’, ‘waardevol gebouw’ en ‘architecturale gehelen’. De selectie is het resultaat van een grondige afweging van welke gebouwen er binnen deze zone bewaard dienen te blijven om een exemplarische staalkaart van de 3 eeuwen stadsontwikkeling in dit gebied over te houden.

Er werden in de voorlopige RUP’s 11 panden geselecteerd als beschermenswaardig bouwkundig erfgoed. Het betreft twee 18e-eeuwse gebouwen die deel uitmaken van de historische bebouwing van de Tiensesteenweg, een gaaf bewaard kasteel met kasteelpark uit 1921-1922, een art-deco tweewoonst, een modernistisch hoekpand en vijf representatieve en gaaf bewaarde modernistisch geïnspireerde interbellumvilla’s, deel uitmakend van één van de waardevolle modernistische clusters van Leuven.

Via de RUP’s wil de stad het behoud van deze erfgoedpanden garanderen. Dit gebeurt aan de hand van specifieke voorschriften die enerzijds sloop onmogelijk maken en anderzijds verbouwingen en uitbreidingen alleen toestaan wanneer deze gebeuren in functie van het authentieke karakter van het pand, met respect voor het bestaande volume, de verhoudingen van de oorspronkelijke gevelgeleding en de structuur.

Daarnaast werden er 136 panden geselecteerd als waardevol gebouw. Ook sloop van deze panden is niet meer mogelijk. Aanpassingen aan de gevels zichtbaar van het openbaar domein moeten steeds met respect voor het authentieke karakter gebeuren.

Ten slotte werden 41 waardevolle architecturale gehelen afgebakend. Hier is vervangende nieuwbouw mogelijk, maar het behoud van de beeldwaarde van de huidige gevelwand staat steeds voorop.

Dirk Vansina, schepen monumentenzorg : “Het is de eerste keer dat erfgoed zo’n belangrijke plaats krijgt in de Gemeentelijke RUP’s. We kregen trouwens heel wat positieve opmerkingen bij de selectie van dit erfgoed tijdens de participatiemomenten.
Op vraag van een eigenaar werd zelfs het pand op de Tiensesteenweg 320, “A l’Heure Bleue” (op de hoek van de Tiensesteenweg en Philipslaan), een modernistische interbellumvilla, toegevoegd aan de lijst van beschermenswaardige woningen.
Op een tweede vraag van een bewoner om de villa Gai Soleil van Victor Broos op te nemen in de lijst van “beschermenswaardig erfgoed”, konden we niet ingaan. Deze villa ligt geïsoleerd in de zone van “grootschalige kleinhandel” en zou bij selectie een eenzaat vormen in een gebied met totaal andere functie. Bij selecties moet men nu eenmaal keuzes maken.
Ik hoop dat het Agentschap OE deze 12 geselecteerde “beschermenswaardige gebouwen” als monument zal beschermen. “

Memento 14-18

Honderd jaar na het begin van het vreselijkste militair conflict van de moderne tijd is het duidelijk dat de herinnering aan de Grote Oorlog nooit mag worden uitgewist. In augustus 1914 werden ook in Leuven weerloze burgers vermoord en huizen in brand gestoken. Maar wat tot vandaag als een van de grootste culturele wandaden uit de moderne geschiedenis wordt beschouwd is de vernieling van de Leuvense universiteitsbibliotheek, de huidige universiteitshallen.

Fotograaf Philippe Debeerst liep een drietal jaar geleden de westelijke frontlinie af van Nieuwpoort in de Westhoek tot Belfort aan de Zwitserse grens. Hij observeert met een poëtische blik de indrukwekkende plaatsen langs deze 750 kilometer smalle strook waar miljoenen soldaten vochten en het leven lieten.

Deze confrontatie van twee tijdssegmenten is vastgelegd in de tentoonstelling Memento 14-18 die nog loopt tot 1 september. Op donderdag 12 juni om 20.00u geeft prof Mark Derez een lezing over de brand van de Universiteitsbibliotheek gevolgd door een toelichting bij de tentoonstelling.

Programma

• Vóór 20.00: vrije toegang tentoonstelling
• 20.00: lezing door Prof. Mark Derez “ De brand van de Universiteitsbibliotheek van Leuven”
• 20.45: toelichting bij Memento 14-18 door J. Van Cauwenberge, Klara, en P. Debeerst, fotograaf
• Muzikale intermezzi door Prof. Tigran Maytesian, viool, Lemmensinstituut
• Receptie

Praktisch
Donderdag 12 juni 2014 om 20.00u
in de Museumzaal, Universiteitshallen, Naamsestraat 22, 3000 Leuven
Aanwezigheid bevestigen via dit inschrijvingsformulier.
Toegangsprijs: € 10 als je ter plaatse betaalt of € 8 door overschrijving voor 1 juni op BE90 4310 0463 3132 van Alumni Lovanienses vzw met vermelding: Memento 14-18

In the moving piture: Studentenrestaurant Alma in 1958

Uit de tijd dat Vlamingen en Walen nog broederlijk naast mekaar op de Leuvense banken zaten…

Opendeurdagen in Rijksarchief Leuven

Het Rijksarchief te Leuven en het Documentatiecentrum Vlaams-Brabant zetten in samenwerking met Heemkunde Vlaanderen hun deuren open op woensdag 4 juni, donderdag 5 juni, zaterdag 7 juni en dinsdag 10 juni 2014.

In het Villerscollege in Leuven vind je twee instellingen onder één dak met heel wat interessante informatie: het Rijksarchief en het Documentatiecentrum Vlaams-Brabant. Rijksarchief Leuven bewaart de archieven van de overheidsinstellingen die hun zetel hebben of hadden in Vlaams-Brabant. Het documentatiecentrum is de gespecialiseerde bibliotheek van de provincie Vlaams-Brabant, met boeken en tijdschriften over de regio. Deze combinatie van archief en bibliotheek op één locatie creëert een bijzondere meerwaarde voor de bezoekers.

Tijdens vier infomomenten kan je kennismaken met hun werking, snuisteren in hun collecties en een blik werpen achter de schermen. Bovendien informeren ze ook over het erfgoedbeleid van de provincie (o.a.historische projecten, erfgoedontsluiting en subsidiemogelijkheden). Ze voorzien ook ruimschoots de tijd voor vragen en interactie.

Praktische informatie
Waar: Villerscollege, Vaartstraat 24, 3000 Leuven

• Woensdag 4 juni 2014 van 19u tot 21u30
• Donderdag 5 juni 2014 van 10u tot 12u30
• Zaterdag 7 juni 2014 van 10u tot 12u30
• Dinsdag 10 juni 2014 van 14u tot 16u30

Meer informatie op de website van Heemkunde Vlaanderen over de opendeurdagen in het Rijksarchief.

Foto van Archives de l’État op WikiCommons

(Her)opening Anatomisch Theater

Tussen 1 oktober 2014 en 18 januari 2015 vieren de stad Leuven en de KU Leuven de 500ste verjaardag van de wereldberoemde anatoom Andreas Vesalius (1514-1564). Naar aanleiding van deze gebeurtenis kreeg het Anatomisch Theater van Leuven een opknapbeurt zodat het grote publiek dit vergeten pareltje kan herontdekken. Als voorsmaakje openden de rector van de KU Leuven, Rik Torfs, en de schepen van cultuur, Denise Vandevoort, op 15 mei dit vernieuwde stukje universitair erfgoed.

Het Anatomisch Theater is één van de locaties van het culturele stadsproject dat de stad en de universiteit samen organiseren naar aanleiding van de 500ste verjaardag van Vesalius, zelf alumnus van de universiteit van Leuven. Vesalius is de grondlegger van de moderne anatomie. Hij stoelde zijn kennis op basis van eigen en directe waarnemingen van het menselijke lichaam en brak hiermee resoluut met de eeuwenoude tradities van het anatomisch onderwijs. Vesalius veroverde in 1543 de wereld met zijn absolute meesterwerk De Humani Corporis Fabrica. Dit boek met zijn uiterst precieze omschrijvingen van de binnenkant van het menselijk lichaam, geïllustreerd met prachtige prenten van theatrale ‘skeletten’ en ‘spiermannen’ in denkbeeldige landschappen, zet Vesalius definitief op de wetenschappelijke én culturele kaart. Nog tijdens zijn opleiding als arts in Leuven begint hij met het ontleden van lichamen van terdoodveroordeelden. Hij smokkelt zelfs een lijk van de galgenberg ongezien de ommuurde binnenstad in. De ontdekking van de anatomie van het lichaam is het startschot van een groot internationaal enthousiasme voor openbare dissecties. Na Vesalius zal elke zichzelf respecterende wetenschapper, student geneeskunde of kunstenaar het menselijk lichaam van heel dichtbij willen ontdekken en bestuderen.

Ook de Leuvense universiteit blijft niet achter. Na het verschijnen van de Fabrica zijn er ook in Leuven tekenen van een verhoogde interesse voor dissecties, maar een echt anatomisch theater kwam er pas in 1744. Tot dan moest Leuven het stellen met een kamer in de universiteitshallen (ook Vesalius was hier aan de slag). Het nieuwe theater, een achthoekig gebouw met grote, hoge ramen zodat er een optimale lichtinval was, was lange tijd het centrum van de wetenschappelijke bedrijvigheid. Dissecties worden er al lang niet meer vertoond, maar het gebouw geeft nog een goede indruk van hoe het er destijds aan toeging. Wereldwijd zijn maar enkele originele anatomische theaters te bezichtigen zodat de stad Leuven en de universiteit met deze locatie over een bijzondere troef beschikken.

Een bezoek aan het anatomisch theater is maar één van de vele activiteiten die op het programma staan dit najaar. Het menselijke lichaam is een onuitputtelijke inspiratiebron en dat komt tot uiting in een rijk en gevarieerd aanbod van dans, muziek, theater, hedendaagse kunst, lezingen en historische stadswandelingen.

Meer informatie over het Vesalius-project op www.vesaliusleuven.be.

50 jaar Marokkaanse en Turkse migratie in Leuven

De dienst diversiteit van de stad Leuven organiseert in samenwerking met verschillende partners een brede waaier aan activiteiten om 50 jaar Marokkaanse en Turkse migratie in de kijker te zetten. Het volledige programma stelden ze voor op 12 mei in Theehuis Medina in Leuven.

In 2014 is het exact 50 jaar geleden dat België met Marokko en Turkije akkoorden sloot over arbeidsmigratie. De economie in ons land draaide op volle toeren en had nood aan vele sterke handen. Zowel België als de herkomstlanden van de toenmalige gastarbeiders zijn sindsdien voorgoed veranderd.

De dienst diversiteit en enkele partners organiseren dit jaar verschillende activiteiten waarbij je telkens op een andere manier kennismaakt met 50 jaar migratie. Zo kan je in juni deelnemen aan een wandeling waarbij je verschillende plaatsen halt houdt en verhalen kan beluisteren van Leuvenaars met Marokkaanse roots. In dezelfde maand ontdek je cartoons in de winkeletalages van verschillende handelaars in en rond de Parijsstraat en de Mechelsestraat. In het najaar kan je dan weer verschillende lezingen, films, theatervoorstellingen en een concert bijwonen rond het thema 50 jaar migratie.

Het volledige programma vind je op de website en op de facebookpagina van de dienst diversiteit van de stad Leuven:  www.leuven.be/leven/diversiteit en www.facebook.com/dienstdiversiteitleuven.

Benieuwd wat zich in de rest van Vlaanderen afspeelt rond 50 jaar migratie? Neem dan zeker een kijkje op www.uitinvlaanderen.be/50-jaar-migratie.

Op 12 mei stelden Theehuis Medina, de dienst diversiteit van de stad Leuven, Toemeka vzw, De Bib Leuven, KADOC, de wijkverantwoordelijke van de Parijsstraat, het Colorafestival, Thee bij de buren, 30CC en KULeuven het programma van ’50 jaar Marokkaanse en Turkse migratie in Leuven’ voor.

V-dag herdenkingsconcert in de Sint-Pieterskerk

Zaterdag 10 mei vond de jaarlijkse herdenking van V-dag plaats. De herdenking startte met een bloemenhulde aan het monument op het Martelarenplein en een optocht door de Bondgenotenlaan opgeluisterd door de fanfare ‘Eendracht van de Lo’, gevolgd door een tweede bloemenhulde aan de Vrijheidsboom op het Margarethaplein. Na de getuigenissen van leerlingen van Leuvense scholen over hun bezoek aan Weimar in het stadhuis, volgde het traditionele herdenkingsconcert met als thema ‘Oorlog en Vrede’. Dit jaar stond het concert vooral in het teken van de herdenking van de Eerste Wereldoorlog en de Brand van Leuven. Het programma zag er daarom lichtelijk anders uit dan andere jaren.

Vocaal ensemble Musa Horti had voor deze bijzondere opvoering versterking gekregen van Kamerkoor Ishango. Dirigent Peter Dejans leidde zijn uitgebreide koor met passie door de liederen. De opvoering herdacht enerzijds de vernieling van leven en erfgoed in tijden van oorlog, maar gelukkig kwam ook het streven naar vrede aan bod. Burgemeester Tobback mocht dan al geen fan zijn van Friede auf Erden van Arnold Schönberg om wille van de veelvuldig voorkomende dissonanten, het koor bracht dit bijzonder moeilijke werk met verve. Dé hoofdrol van de avond was echter weggelegd door cello-soliste Marie-Hélène Jacot die samen met het koor een ontroerende versie van Svyati van John Tavener bracht.

Making Europe: een alternatieve geschiedenis van Europa

Europa is niet alleen een politieke en economische constructie, het heeft ook een grote invloed op ons dagelijks leven, op de ontwikkeling van kennis, op de media etc. Deze en andere domeinen speelden ook een grote rol bij het ontstaan van het moderne Europa. In de boekenreeks ‘Making Europe’ belichten onderzoekers aan de hand van concrete voorbeelden deze aspecten van de Europese geschiedenis.

De komende Europese verkiezingen verduidelijken het belang van Europa voor ons dagelijkse leven, de ontwikkeling van kennis, de media en de economie. Aan de hand van concrete voorbeelden belichten onderzoekers uit een aantal Europese landen het Europese integratieproces. Ze focussen daarbij op de rol van technologie gaande van eenvoudige dingen als voedsel tot de rol van spoorwegen in de Europese integratie. Maar ook het ontstaan van grotere kennisinstellingen als het CERN of het ESA komen aan bod.

Leuvens professor Martin Kohlrausch belicht het belang van onderwijs en de opbouw van expertise doorheen de ontstaansgeschiedenis van het moderne Europa. Aan de hand van een aantal concrete voorbeelden toont hij aan dat kennis en expertise een heel belangrijke motor waren bij de vorming van het moderne Europa. Daarbij komen ook de minder populaire episodes uit de Europese geschiedenis aan bod, zoals wetenschappers die werkten voor Hitler of door Stalin ingeschakeld werden in de Koude Oorlog.

De boekenreeks ‘Making Europe’ wordt gelanceerd op 14 mei 2014 van 18 tot 20u in de Justus Lipsiuszaal van het Erasmushuis.

Meer info.

Vijfde Straathistories belicht ‘Het Nieuw Kwartier’

De vijfde publicatie in de reeks ‘Straathistories, Leuvense buurten in woord en beeld’ is beschikbaar. Vijf buurtbewoners werkten een jaar lang rond de geschiedenis van hun wijk ‘Het Nieuw Kwartier’. Het is een minder bekende buurt gelegen aan de binnenzijde van de Leuvense ring, tussen de Naamsestraat, de Naamsevest en de Parkstraat. Je kan deze Straathistories kopen in de buurt of bij Toerisme Leuven en de Bib Leuven. Hij kost € 4. 

In de reeks ‘Straathistories, Leuvense buurten in woord en beeld’ gaan bewoners of buurtcomités van Leuven onder begeleiding van de Erfgoedcel Leuven zelf op zoek naar de roots en evolutie van hun buurt om ze uiteindelijk te kunnen optekenen. In de vijfde editie van ‘Straathistories’ komt een minder bekende wijk aan de beurt: het Nieuw Kwartier. “Soms wonen mensen al jarenlang in Leuven zonder dat ze ooit in het Nieuw Kwartier zijn geweest”, zegt schepen van cultuur Denise Vandevoort. “Toch ligt deze buurt binnen de vesten, vlakbij het centrum, langs de binnenzijde van de ring tussen de Parkpoort en de Naamsepoort.”

Op dit moment is het Nieuw Kwartier een rustige woonwijk waarvan zo goed als alle straatnamen verwijzen naar meer of minder bekende mensen die een – vaak artistieke – band met Leuven hebben: Hendrik Conscience, Constantin Meunier, Emile Mathieu, Frans Vermeylen, Paul Lebrun, Emile Van Arenbergh, Pierre Joseph Verhaghen, Gérard Vander Linden, Albert Giraud, Eugène Gilbert, Maria Van Bel …

Tot honderd jaar geleden was dit stadsgedeelte nog onbebouwd, glooiend gebied. Een late restant uit de 14de eeuw toen Leuven vanuit de ambitie om uit te groeien tot een toonaangevende stad een tweede omwalling rond de stad bouwde. Die omwalling was zo ruim bemeten dat grote delen buiten de oude stadskern nog eeuwenlang als land- en tuinbouwgrond in gebruik bleven, waaronder het Nieuw Kwartier. Het gaat om een ‘recentere’ wijk – de naam zegt het zelf. Vooral tijdens het interbellum en de eerste naoorlogse decennia werd de wijk planmatig bebouwd met stijlvolle burgerhuizen met een eigentijdse, vaak modernistische architectuur. Dat geeft de buurt een heel typisch uitzicht.

In deze vijfde Straathistories wordt het ontstaan en de ontwikkeling van dit stukje Leuven belicht. De initiatiefnemers spraken met (ex-)buurtbewoners, consulteerden archieven en bestudeerden vroegere stadsplannen en oude foto’s. Op die manier verzamelden ze wetenswaardigheden over het ontstaan van de wijk, oorlog en verzet, het leven in de buurt vroeger en nu, de architectuur, beroemde mensen en over de oude gemeenteschool, nu de Appeltuin. Op 76 pagina’s, geïllustreerd met een 90-tal foto’s (uit het stadsarchief en privécollecties) kan iedereen het nu zelf ontdekken.

Waar te koop?
De publicatie is vanaf 12 mei voor € 4 te koop bij Toerisme Leuven, de Bib Leuven, op nieuwkwartier@gmail.com of in de Weldadigheidsstraat 42, Albert Giraudstraat 27 en Constantin Meunierstraat 4. Ook bij de krantenwinkels Park Info (Parkstraat 164) en Nour (Naamsestraat 129) kan je deze Straathistories kopen.

In de Bib Leuven staat tot midden juni een presentatiemeubel waar de bezoekers deze nieuwe Straathistories ‘Het Nieuw Kwartier’ gratis kunnen inkijken. Daarnaast vinden ze er de algemene handleiding van Straathistories, die Leuvenaars wil prikkelen en helpen om zelf ook rond het verleden van hun buurt aan de slag te gaan.

Buurtreceptie
Op zondag 11 mei om 11.00 uur wordt Straathistories ‘Het Nieuw Kwartier’ feestelijk aan de buurt voorgesteld. Plaats van afspraak is Open School, Parkstraat 146. Naast de initiatiefnemers, brengen ook enkele bewoners en ex-bewoners hun unieke verhaal. Voor gezinnen met kinderen tussen 6 en 12 jaar is er in de wijk een zoektocht met foto’s en anekdotes. De initiatiefnemers zien deze feestelijke boekpresentatie ook als een startpunt voor nog meer wijkbetrokken initiatieven.

Dit buurtmoment wordt ondersteund door ‘Kom op voor je Wijk’, waarmee de stad sinds 2000 initiatieven van buurtbewoners die hun woon- en leefomgeving aangenamer maken, wil faciliteren.

Première kortfilm De Brand van Leuven

De productie van  vzw FONK  / Cinema ZED ging vanavond in première in het kader van het DOCVILLE -festival.

Dit in aanwezigheid van o.a. de producer en de ploeg van vzw FONK: Johan Van Schaeren en Frank Moens, verder met Koen Verlaeckt, secretaris-generaal dept. Internationaal Vlaanderen, met Rudi Vranckx, die de presentatie en voice-over van de film verzorgde en de Schepenen Denise Vandevoort en Dirk Vansina. Achteraf waren er korte, verhelderende interviews door Frank Moens.

Met “Kroniek van een oorlogsmisdaad / The Sack of Leuven” als ondertitel  werd een boeiend en pakkend sfeerbeeld opgehangen van die tragische rampperiode, eind augustus 1914.

Maandenlang is er intens gewerkt om er een samenhangend geheel van te maken, vertelde de producer. Speurend naar oude bronnen, archieven, om zowel bewegend als stil beeldmateriaal te verzamelen van die bewogen periode.
Bewegend beeldmateriaal was sowieso al erg beperkt terug te vinden – vele opnames bleken ook nog eens verloren gegaan…
Toch hebben de producenten recent ontdekte filmfragmenten kunnen verwerken. Voor fotomateriaal was het aanbod dan weer wel erg groot, dankzij het Stadsarchief Leuven, postkaarten, scans van propagandamaterialen…
Het tekstuele scenario is voor het grootste gedeelte gebaseerd op: “De Brand van Leuven” van Mark Derez (KU Leuven) en nog vele andere aanvullende bronmaterialen. Meer gedetailleerde info hieromtrent – zie hun website: “over de film”.

Beklijvend, pakkend – in confronterend  breedbeeld – bleef de volle Kinepolis-zaal er die avond niet onbewogen bij…
Het platgebrande Leuven levensgroot op doek pakte wel!!
Zo ook Rudi Vranckx! (dixit himself)

Productie: Matthias Therry, Cecilia Verheyden, Johan Van Schaeren,
2014, 30 min. Fonk vzw / Cinema ZED, Johan Van Schaeren,
DOP: Pieter Van Alphen, Montage: Matthias Therry

Nog te zien tijdens DOCVILLE: zaterdag 10 mei 2014, 19.00u, Kinepolis,
Trailer vind je hier.