Leven in Leuven

Scars of War

Oorlogen laten littekens na. Er worden diepe wonden geslagen die maar langzaam helen. In het kader van de herdenkingen van Leuven als martelaarsstad in augustus 1914 organiseert de stad Leuven in samenwerking met diverse partners het hele jaar door activiteiten. De fototentoonstelling ‘Scars of War’ is er hier één van.

“De fototentoonstelling ‘Scars of War’ is een samenwerking tussen de dienst diversiteit en gelijke kansen van de stad Leuven, adviesraad toegankelijkheid en Handicap International.
Rode draad van deze tentoonstelling zijn de slachtoffers van niet-ontplofte munitie. Topfotografen zoals Tim Dirven, Gaël Turine en John Vink werkten hieraan mee”, zegt schepen Denise Vandevoort. De tentoonstelling staat van woensdag 23 juli 2014 tot en met vrijdag 27 augustus 2014 in park De Bruul.

De reizende tentoonstelling maakte de afgelopen jaren tussenstops in onder andere Ieper en Brussel. Deze zomer houdt ze dus halt in Leuven.

De officiële opening is gepland op woensdag 23 juli 2014 om 17.00 uur in park De Bruul.

Leuvense reus Hertog Jan teruggevonden!

In de oude bottelarij in de Sluisstraat stootte André Cresens onlangs toevallig op de reus Hertog Jan. Er werd nochtans al 1,5 jaar naar deze Leuvense reus gezocht. Tot nog toe wist niemand waar hij zich bevond. De reus is momenteel in slechte staat en zal gerestaureerd moeten worden. “De stad Leuven geeft Hertog Jan nu een tijdelijk veilig onderkomen in een van de stadsmagazijnen”, benadrukt schepen van cultuur Denise Vandevoort. “Binnen de Leuvense Jaartallen wordt bekeken welk Jaartal deze reus zal adopteren”, vervolgt schepen van feestelijkheden Dirk Vansina. De Mannen van 73 hebben dankzij hun reuzin Fiere Margriet (°2013) en de twee edities van ReuzeLeuven nieuw leven gebracht in de Leuvense reuzencultuur. “Samen met de Jaartallen willen we ook als stad de Leuvense reuzentraditie verder ondersteunen”, aldus de schepenen Vandevoort en Vansina.

Toevallige vondst
Leuvenaar André Cresens, kenner van het Leuvense industriële en wetenschappelijke verleden en auteur van ‘De Leuvense Vaart. Van de Vaartkom tot Wijgmaal. Aspecten uit de industriële geschiedenis van Leuven’ werd door projectonwikkelaar ViRiX gecontacteerd om bijkomende historische informatie terug te vinden. ViRiX, die de voormalige Inbev-site omvormt tot de nieuwe stadswijk DijleDelta met plaats voor appartementen, woningen en studentenhuisvesting, wilde via hem ook een goede bestemming zoeken voor het oude brouwerijmateriaal dat zich nog ter plaatse op de site bevond. Zoekend naar dit brouwerijerfgoed stootte Cresens dus op de drie delen van een reus. In samenspraak met Paul Vranckx (Buurtwerking Groot Redingenhof die eigenaar is van de reus Jan Van den Graetmolen) en Olivier Roland (Mannen van 73, organisatoren van ReuzeLeuven) werd de reus geïdentificeerd. Het zou inderdaad gaan om de verloren gewaande reus Hertog Jan.

Geschiedenis reus Hertog Jan
Reus Hertog Jan, genoemd naar hertog Jan I (°Leuven, 1252), kwam 26 jaar geleden tot leven. Hij werd in 1988 geschonken door de toenmalige VVV aan de Volkskunstgroep Reuzegom, Gilde van Sinte Barbelen A° 1488, ter gelegenheid van de 500ste verjaardag van de stichting van de oorspronkelijke gilde. In 1958 werd deze gilde heropgericht en werd de titel ervan overgedragen aan Reuzegom. Vanaf dat moment heeft de erg actieve afdeling kruisboogschieten de tradities van deze vroegere gilde Sinte-Barbelen verder gezet. Anderhalf jaar geleden, naar aanleiding van ReuzeLeuven, zocht Paul De Belder al naar kandidaten die reus Hertog Jan zouden willen adopteren. De werking van Volkskunstgroep Reuzegom is te uitgebreid om ook te voorzien in de zorg voor en traditie rond reus Hertog Jan. Door zijn vraag kwam aan het licht dat de reus die verwacht werd opgeslagen te zitten in een van de Leuvense stadsmagazijnen, daar nooit was geraakt.

Toekomst
Gelukkig is hij nu terecht. Maar hij bevindt zich in slechte staat en zal in de nabije toekomst gerestaureerd moeten worden. Ondertussen krijgt hij een veilig onderkomen in het stadsmagazijn. Vanaf nu kan de zoektocht actief worden verder gezet om een vereniging te vinden die kandidaat is om reus Hertog Jan te adopteren. De Mannen van 73 hopen alvast dat er binnen de Jaartallen kandidaten zijn. Dankzij hun nieuwe reuzin Fiere Margriet en de twee voorbije edities van ReuzeLeuven hebben zij de reuzencultuur in de stad terug op de kaart gezet. De stad Leuven wil de Jaartallen ook in de toekomst ondersteunen om de reuzentraditie voort te zetten.

Marie Legrand, laatste getuige Brand van Leuven

Marie Legrand (°9/08/1911) is wellicht de enige Leuvenaar die nog uit eerste hand kan vertellen over de brand van Leuven. Ze was slechts 3 jaar toen de gruwel in Leuven uitbrak. De erfgoedcel van de stad Leuven, Toerisme Leuven en Fonk vzw besloten om deze gouden getuige te interviewen.

“De geur van de brand vergeet ik nooit meer.”

Marie Legrand (°Kessel-Lo 09/08/1911) is naar alle waarschijnlijkheid de laatste nog levende getuige van de brand van Leuven. Ze woonde met haar familie in de Brusselsestraat. Ze vertelt in het interview hoe ze zich nog steeds de geur van de brand herinnert. En over de vele mannen in uniform die ze allemaal “moffen” noemde. Haar verhaal is een aangrijpende getuigenis over oorlog, vernieling, vluchten, rouw en toch weer doorgaan. Door de ogen van een kind.

Het interview zal als een van de extra’s mee verschijnen op de DVD ‘De Brand van Leuven. Kroniek van een oorlogsmisdaad’. Deze DVD is vanaf 5 augustus te koop via Fnac, Standaard Boekhandel, enkele Leuvense krantenwinkels, Toerisme Leuven, Centrale Bibliotheek KU Leuven en www.daltonshop.be.

Een stukje geschiedenis – De Kruidtuin van Leuven

Brecht Dewilde is als postdoctoraal onderzoeker verbonden aan de onderzoeksgroep Nieuwe Tijd van de KU Leuven. Zijn onderzoek betreft de sociaal-economische en culturele geschiedenis van vroegmoderne secundaire steden, met als casus Leuven. Hij schreef onderstaand artikel, een stukje geschiedenis van de Leuvense Kruidtuin. Het oorspronkelijke artikel is hier terug te vinden.

Proeftuin van nieuwe architectuur
“Ananas! Voor de lieve vrede, gun hem zijn ananas!” Het was nauwelijks geveinsde wanhoop waarmee de Leuvense medische faculteit in 1761 haar brief aan regeringscommissaris De Neny besloot. ‘Hem’, dat verwees naar Joannes-Josephus Michaux: hoogleraar plantkunde en beheerder van de academische plantentuin, maar volgens collega-professoren vooral een neurotisch en licht ontvlambaar heerschap. Het ergste was nog dat Michaux een ziekelijke passie voor exotische en zeldzame planten koesterde. Hij droomde van de academische plantentuin als een lusthof vol koffiestruiken, bananenplanten, meloenenranken en, zijn persoonlijke favoriet, ananasplanten. Michaux’ obsessie joeg de medische faculteit op kosten en in de gordijnen. “Beperk zijn budget maar laat hem zijn ananas,” knipoogde de faculteit. Had de bekende medicus Herman Boerhaave immers niet beweerd dat deze doeltreffend waren tegen wispelturigheid en een slecht humeur?

Tovenaarsleerling
In 1762 zwichtte de Leuvense medische faculteit voor Michaux’ nieuwste plan met de tuin: een gloednieuwe serre. De constructie van het soort serre dat Michaux voor ogen had – hypermodern en kunstmatig verwarmd – was op dat moment in onze contreien niet ingeburgerd. Het bouwdossier van dit nieuwe plan werpt een fascinerende blik op de figuur van de achttiende-eeuwse architect. In een periode waarin het beroep niet in wettelijke normen was vastgelegd, blijkt ‘architect’ een wel zeer vluchtig begrip te zijn geweest, dat bovendien bijzonder gevoelig was voor stemmingwisselingen…

Lees verder.

Succesvolle Leuvense Boekensteunactie van Damiaan Vandaag

De allereerste Leuvense Boekensteunactie is alvast geslaagd. Na drie maanden campagne heeft Damiaan Vandaag maar liefst 35% meer dan het gehoopte bedrag binnengehaald. Deze krachttoer was enkel mogelijk dankzij de enthousiaste steun van talrijke gulle gevers. Meer dan honderd donateurs brachten in totaal 7.200 euro bij elkaar, meer dan het vooropgestelde bedrag van 5.350 euro. “Dankzij al deze donateurs kan de restauratie van dit bijzondere muziekhandschrift nu van start gaan” aldus schepen van cultuur, Denise Vandevoort.

Op 8 april 2014 werd het startschot gegeven voor de allereerste Leuvense actie in het kader van Boekensteun, het crowdfundingsproject van de Vlaamse Erfgoedbibliotheek. Damiaan Vandaag riep via Boekensteun.be op om een zeldzaam muziekhandschrift, dat eerder werd ontdekt in de Damiaancollectie van de Paters Picpussen, te helpen redden. Het handschrift, opgerold in pandanusbladeren, is in slechte staat, maar biedt een uitzonderlijke blik op hoe er in de 19de eeuw muziek werd gemaakt in de katholieke missie op Hawaii en Molokai.

Via Boekensteun hoopte Damiaan Vandaag niet alleen op een zorgvuldige restauratie van het handschrift, maar ook op een muzikale herleving. Binnen de twee maand werd het gehoopte bedrag van 5.350 euro bereikt. Nog een maand later staat de teller op 7.200. Dat is een fantastisch eindresultaat. Damiaan Vandaag bedankt daarom uitdrukkelijk alle donateurs!

De restauratie van het muziekhandschrift kan nu van start gaan. Van september 2014 tot maart 2015 krijgt het een deskundige conservatie- en restauratiebehandeling in het atelier van Myriam Van Herck. Nadien, in het voorjaar van 2015, wordt het gerestaureerde handschrift aan het publiek voorgesteld. Dat gebeurt enerzijds met een tentoonstelling van zaterdag 9 mei tot eind juni 2015 in de foyer van KADOC (Vlamingenstraat 39, Leuven). Deze expo toont het gerestaureerde handschrift en geeft een eerste stand van zaken over de inhoud van het handschrift in het bijzonder en de muziek en missie in het algemeen.

Anderzijds staat een bijzondere muzikale uitvoering gepland op 9 mei 2015, om 20.00 uur in de kapel van KADOC. Damiaan Vandaag werkt hiervoor samen met Resonant (Vlaams Centrum voor Muzikaal Erfgoed), het Leuvense koor Camerata Aetas Nova en stadssopraan Noémie Schellens. Samen zullen zij dit handschrift opnieuw laten klinken speciaal voor de donateurs.

Ook het verdere, diepgravende onderzoek rond het handschrift krijgt door deze Boekensteuncampagne een grote impuls. Vooral Resonant levert hiertoe een onmisbare bijdrage en brengt het handschrift in het blikveld van het academisch-wetenschappelijke onderzoek. Het extra ingezamelde geld zal dan ook nuttig besteed worden aan de digitalisering en ontsluiting van het handschrift, de professionele opnames van het geplande concert en het wetenschappelijke onderzoek van het handschrift.

Via www.boekensteun.be/damiaanvandaag kan je je blijvend informeren over de restauratie en het onderzoek van dit unieke Hawaiiaanse muziekhandschrift.

Herontdek de kruidtuin van Leuven door de ogen van Andreas Vesalius

Vijfhonderd jaar geleden werd Andreas Vesalius geboren. In 1543 werd hij wereldberoemd met de uitgave van De Humani Corporis Fabrica, een 7-delig boek over de bouw van het menselijk lichaam, prachtig geïllustreerd met 300 prenten. Dit werd zijn absolute meesterwerk en maakte hem tot grondlegger van de anatomie en de moderne geneeskunde. “Veel minder bekend is dat Vesalius ook een enorme kennis van de kruiden- en plantengeneeskunde had,” zegt schepen van cultuur, Denise Vandevoort. Dit aspect van Vesalius zet de alumnivereniging Farmaleuven (KU Leuven) in de kijker met een tentoonstelling die heel toepasselijk in de Oranjerie van de Leuvense kruidtuin wordt georganiseerd.

Als voorsmaakje op de activiteiten rond 500 jaar Vesalius in het najaar wil de alumnivereniging Farmaleuven Vesalius als kenner van kruiden en planten belichten. Veel van de geneesplanten die Vesalius gebruikte, zijn gekend dankzij zijn brieven aan bevriende zieken. In de tentoonstelling in de Oranjerie van de Leuvense kruidtuin heet Farmaleuven de bezoekers welkom in een 16de-eeuwse kruidenapotheek. Als een soort laboratorium met ‘eigentijdse’ apparatuur laat deze apotheek zien hoe de vele geneeskrachtige kruiden verwerkt werden tot geneesmiddelen. Je ontdekt welke kruiden in de 16de eeuw werden gebruikt. Ook in de Kruidtuin zelf worden de kruiden waarmee Vesalius werkte aangeduid voor de bezoeker. De geneeskracht van planten is nog steeds actueel. Twee hedendaagse producenten van medicinale kruiden en theeën, Tilman en Madaus, tonen daarom enkele van hun producten in de expo.

Farmaleuven diende voor dit project een subsidieaanvraag in bij KU[N]ST Leuven vzw en de stad Leuven. Sinds 2010 heeft de stad Leuven een reglement dat organisaties en individuen de kans biedt om financiële steun te krijgen voor de uitwerking van een cultureel erfgoedproject. Extra aandacht gaat daarbij naar het ondersteunen van vrijwilligersgroepen. De stad Leuven vindt het belangrijk om vrijwilligers die zich belangeloos inzetten voor het erfgoed van de stad, te ondersteunen. Deze tentoonstelling werd dan ook helemaal uitgedacht en opgebouwd door een groep vrijwilligers van Farmaleuven en van HistarUZ, het historisch archief van de universitaire ziekenhuizen. Ook een groot deel uit de rijke collectie die Farmaleuven sinds 1970 verzameld heeft – van oude instrumenten voor het bereiden van geneesmiddelen, oude verpakkingen, standflessen tot de apotheekmeubelen uit 1880 – is te zien in de tentoonstelling.

Apotheker Guy Gilias van Farmaleuven publiceerde naar aanleiding van deze expo de brochure Kruidengeneeskunde ten tijde van Andreas Vesalius. Nederlandse vertaling en ontsluiting van de gebruikte plantaardige geneesmiddelen in de Consilia (1542-1562) van Andreas Vesalius. Hij beschrijft Vesalius als kenner van medicinale planten en belicht de passages waarin hij een behandeling met planten aanraadt. Deze brochure is voor 2 euro te koop op de tentoonstelling.

Daarnaast ontwikkelde Mooss vzw een zoek- en doeboekje waarmee gezinnen met kinderen tussen 6 en 12 jaar op ontdekking kunnen gaan in de tentoonstelling en de kruidtuin. Dit boekje is gratis te verkrijgen in de Oranjerie van de Kruidtuin.

Praktisch
De kruidengeneeskunde van Andreas Vesalius loopt van 5 juli 2014 tot en met 28 september 2014 in de Oranjerie van de Kruidtuin en is gratis te bezoeken van dinsdag tot en met zondag, telkens van 14 tot 18 uur.

De tentoonstelling is een voorsmaakje voor de andere activiteiten rond 500 jaar Vesalius. Tussen 1 oktober 2014 en 18 januari 2015 kruipt Vesalius onder je huid in Leuven. Hoogtepunt is ongetwijfeld de expo in M-Museum Leuven. Meer info vind je op www.vesaliusleuven.be.

Wandeling Leuven brandt

In de nacht van 25 op 26 augustus staken Duitse troepen het centrum van Leuven in brand. Meer dan 1000 huizen gingen in vlammen op, 200 burgers kwamen om, en 600 andere werden opgepakt en weggevoerd naar Duitsland. De overige inwoners sloegen op de vlucht. De verwoesting van de oude universiteitsstad en haar cultureel erfgoed schokte de hele wereld en Leuven zou samen met Visé, Dinant en andere steden bestempeld worden als “une ville martyre”, onschuldig slachtoffer van de terreur van de bezetter.

Aan de hand van de fotodoeken “gebroken gevels” in de stad krijg je al een sterke indruk van de aangerichte ravage. Maar hoe beleefden de Leuvenaars zelf de angst en paniek van die augustusdagen? Hoe slaagden zij erin de draad toch op te nemen als ze bij hun terugkeer naar de verwoeste stad alleen maar puin aantroffen op de plek van hun woning? Bij wie konden ze terecht voor voedsel en werk? Waar sliepen zij en hoe overleefden zij de 4 volgende jaren van bezetting door een Duits regime?

Dirk Vansina, schepen : “Wie meer achtergrondinfo wil over wat er gebeurde en hoe het leven in de stad verder ging tijdens de bezetting, komt meer te weten tijdens de wandeling “Leuven Brandt” die de Leuvense gidsenbond uitwerkte op vraag van de stad.” De gidsen vertellen het verhaal van de brand van augustus 1914 en de daaropvolgende periode aan de hand van ooggetuigenverslagen. Met behulp van dagboeken, brieven, krantenreportages en andere fragmenten uit het dagelijks leven ervaren de deelnemers aan de wandeling wat het moet betekend hebben om te leven in een stad in oorlogstijd.

Gratis voor Leuvenaars
Dirk Vansina, schepen van toerisme : “Opdat zoveel mogelijk Leuvenaars het verhaal zouden kennen, biedt de stad aan alle Leuvenaars deze rondleiding gratis aan.“ Elke zondag om 15 u tijdens de maanden juni, juli en augustus om 15 u start de wandeling “Leuven Brandt” aan het stadhuis.

De wandeling is gratis, maar een ticket afhalen aan de balie van Toerisme, Naamsestraat 3, is verplicht.

Extra wandelingen eind augustus
Belangrijke data in de herdenkingsplechtigheden zijn zondag 24 augustus, maandag 25 augustus en woensdag 27 augustus met de herdenkingsconcerten op het Ladeuzeplein. Op die dagen wordt de wandeling “Leuven Brandt” extra aangeboden op andere uren . En op dinsdag 26 augustus om 19 u start een wandeling specifiek over ‘Leuvenaars op de vlucht’ op het Ladeuzeplein.

• Zondag, 24 augustus: 10.30u en 15u – Leuven Brandt
• Maandag, 25 augustus: 19u (vertrek: stadhuis 19u, einde 20.45u Ladeuzeplein) – Leuven Brandt
• Dinsdag, 26 augustus: 19u (begin: 19u, Martelarenplein, einde 20.45u Ladeuzeplein) – wandeling Erfgoeddag (over Leuvenaars op de vlucht)
• Woensdag, 27 augustus: begin stadhuis (19u, 19.15u en 19.30u – reguliere vertrekuren van zomerwandelingen) – Leuven Brandt

Wim Opbrouck leest voor in M

Wim Opbrouck bewerkte ‘De vijand’, een prentenboek van Davide Cali, met illustraties van Serge Bloch. M maakte met die beelden en woorden een exclusieve expo voor kinderen. De illustraties en aquarellen van Wim Opbrouck zijn nog tot 5 oktober 2014 te bewonderen.

Op vrijdag 6 juni was Wim Opbrouck te gast in M. Hij las die dag voor uit ‘De vijand’ aan meer dan 100 schoolkinderen van de Ark (Kessel-Lo) en de Sint-Jansschool (Leuven). De kinderen daagden hem vervolgens uit met een aantal pertinente vragen.

“Het boekje geeft ‘De vijand’ een menselijk gezicht en toont aan dat de gewone man in oorlogssituaties vaak de speelbal is van machthebbers en generaals. Het is een plezier het boekje voor te lezen voor het jonge publiek en er met hen over te filosoferen…” zegt acteur/muzikant Wim Opbrouck.

Na het voorleesmoment volgde een gezellige picknick in de tuin van M.

Foto’s © M.

Meer foto’s.

50 jaar Marokkaanse en Turkse migratie in Leuven

De dienst diversiteit van de stad Leuven organiseert in samenwerking met verschillende partners een brede waaier aan activiteiten om 50 jaar Marokkaanse en Turkse migratie in de kijker te zetten.

In 2014 is het exact 50 jaar geleden dat België met Marokko en Turkije akkoorden sloot over arbeidsmigratie. De economie in ons land draaide op volle toeren en had nood aan vele sterke handen. Zowel België als de herkomstlanden van de toenmalige gastarbeiders zijn sindsdien voorgoed veranderd.

De dienst diversiteit en enkele partners organiseren verschillende activiteiten waarbij je telkens op een andere manier kennismaakt met 50 jaar migratie.

Wandeling Thee bij de buren – 5 en 22 juni
Wandel op 5 en 22 juni mee en ontdek de verhalen van onze Marokkaans-Leuvense buren! Nadien word je verwend met thee en koekjes.
De wandeling start bij Al Ihsaan. Daar vertellen enkele jongeren over de werking van de moskee. Vervolgens hoor je het verhaal van twee Marokkaanse zussen die hier een kapsalon uitbaten. Ze leggen uit hoe het was om als kinderen van een gastarbeider op te groeien in Leuven in de jaren ’80. De wandeling eindigt in theehuis Medina waar uitbater Akkacha Benazzouz getuigt hoe hij als een van de eerste Marokkanen in Leuven zijn weg zocht in de jaren ’60.
Inschrijven kan op diversiteit@leuven.be of 016 27 28 80.

Cartoonexpo – van 5 tot 20 juni
Ontdek mooie of grappige cartoons in de etalages van 45 handelaars in en rondom de Parijsstraat en de Mechelsestraat.
Op 21 juni (de Langste Dag) worden alle cartoons samen tentoongesteld in de wandelzaal van het stadhuis.

In het najaar volgt een tweede reeks activiteiten met lezingen, films, theatervoorstellingen, een concert …

Je vindt het programma op facebook.com/diversiteit.leuven.

Benieuwd wat zich in de rest van Vlaanderen afspeelt rond 50 jaar migratie? Neem dan zeker een kijkje op www.uitinvlaanderen.be/50-jaar-migratie.

Open kerkendag – 1 juni 2014

Op zondag 1 juni vindt in Vlaanderen de open kerkendag plaats.

In Leuven zullen 9 kerken aan deze dag deelnemen : Sint-Michiel, Sint-Antonius, Sint-Geertrui, Sint-Jan de Doper, Sint-Jozef, Sint-Kwinten, Sint-Pieterskerk, Heilige Familie Bovenlo en Onze-Lieve-Vrouwekerk.

In 3 kerken zullen speciale activiteiten georganiseerd worden. De anderen zijn vrij bezoekbaar. De aanwezige suppoost kan uitleg geven.

De kerkfabriek Heilige Familie Boven-Lo sluit zich aan bij de herdenkingen van de tragische gebeurtenissen van Wereldoorlog I. Niet enkel in de binnenstad hebben de Duitsers lelijk huis gehouden. Ook de Boven-Lo (Kessel-Lo) werd slachtoffer van brandstichtingen en moord: op 19 augustus staken ze één vierde van de woningen van de Boven-Lo in brand en werden 9 inwoners willekeurig neergeschoten. Op 26 augustus volgt een nieuwe wraakoefening waarbij 7 inwoners worden vermoord waaronder de pastoor.

De kerkraad heeft een tentoonstelling opgezet rond deze dramatische dagen. Die is van 13.30u te bezoeken. Om 16u evoceert de toneelkring deze gebeurtenissen.

De Sint-Jozefsparochie (Bogaardenstraat) plaatst deze open kerkendag in het teken van haar 200-jarig bestaan. Zij stelden een tentoonstelling samen over de geschiedenis van de parochie. Vanaf 13.30u kan je naar de tentoonstelling gaan van de geschiedenis van de parochie. Daarna volgt een muziekaal deel met o.a. de bespeling van het gerestaureerde Cavaillé-Coll-orgel.

Van 14 tot 17u organiseert de Heemkundige Kring Vlierbeek begeleide bezoeken aan de Abdij Vlierbeek. Met de mogelijkheid om de toren van de kerk en de crypte te bezoeken.