Leven in Leuven

Leuvenaar kent zijn oorlogshelden niet meer

Hoewel talrijke oorlogshelden vereeuwigd zijn op Vlaamse straatnaamborden en gedenktekens, zijn de daden van deze helden grotendeels uit ons collectieve geheugen verdwenen. Dr. Marnix Beyen (Universiteit Antwerpen) nam de proef op de som in de Leuvense deelgemeente Wilsele en publiceerde de resultaten in het nieuwe nummer van Tijd-Schrift van Heemkunde Vlaanderen.”Ondanks de nadrukkelijke politiek die na de Tweede Wereldoorlog werd gevoerd om de herinnering aan deze helden levendig te houden, heeft zich bij de mensen blijkbaar toch geen blijvende collectieve herinnering kunnen vormen.”

Zoals in vele dorpen het geval is, zijn in Wilsele een tiental straten vernoemd naar verzetshelden uit de Tweede Wereldoorlog. Het gemeentebestuur gebruikte de straatnaamgeving in de late jaren 1940 om zich als heldhaftige verzetsgemeente te profileren. “Des te opvallender is het dat die herinnering aan de verzetshelden vandaag nauwelijks nog lijkt te leven in het dorp,” aldus Beyen. “Een rondvraag bij de inwoners van deze straten maakte duidelijk dat slechts een kleine minderheid nog weet naar wie de naam van hun straat verwijst. Ongeveer de helft van de inwoners had totaal geen idee, sommigen wisten dat het “iets met de oorlog” te maken had, en slechts enkele – voornamelijk oudere – mensen konden correcte en vrij precieze informatie geven.”

Dynamische herinneringscultuur
Voor dit ontbreken van een ruimere collectieve herinnering, ziet Beyen een drietal verklaringen, waarvan de draagwijdte de lokale casus ruimschoots overstijgt: de groeiende demografische verscheidenheid, het ontbreken van culturele bemiddelaars (zoals scholen) en het ontbreken van een aantrekkelijk script waarin de concrete biografische verhalen passen. “Straatnamen en monumenten kunnen slechts effectief zijn als ‘herinneringsinstrument’ wanneer ze een plaats krijgen binnen een ruimere en dynamische herinneringscultuur,” stelt Beyen. “Door grondig onderzoek en aantrekkelijke studies kunnen historici en erfgoedwerkers hun steentje bijdragen aan zo’n herinneringscultuur. De voorbije Erfgoeddag, die focuste op het thema ‘Helden’, was hiervoor bijvoorbeeld een goede aanzet.”

Grenzen van de herinneringspolitiek
Toch wijst Beyen meteen ook op de grenzen van elke herinneringspolitiek. “Individuele actoren en instellingen kunnen slechts in beperkte mate een invloed uitoefenen op wat gemeenschappen zich wensen te herinneren van hun verleden. Zo zijn straatnamen als het ware fossielen van de herinneringspolitiek uit een vroeger tijdperk. Maar juist als fossielen bieden ze ons een uitgelezen wegwijzer naar sociale en politieke constellaties van vroeger.”

Lees het volledige artikel online in Tijd-Schrift.

Terug in de Tijd: Margarethaplein

Het Margarethaplein heeft in de loop der tijden een ware metamorfose ondergaan. Het oude postgebouw is echter nog zeer herkenbaar op deze foto die dateert uit 1902. Het Gerechtsgebouw dat op deze foto ontbreekt, werd pas iets na 1920 gebouwd. Bekijk deze locatie op Google Street View.

Foto met dank aan Leuvens historische weetjes.

Terug in de tijd: Oude Kantien in Heverlee

Niemand kan ontkennen dat Leuven de laatste jaren een heuse metamorfose heeft ondergaan. Sommige plekken zijn echter nog verrassend herkenbaar. Bekijk deze locatie op Google street view.

Foto met dank aan Leuvens historische weetjes.

Veto ontsluit archief

In 1995 was Veto de eerste Vlaamse krant die elke week zijn editie integraal op het internet plaatste. Nu gaat Veto nog een stap verder. Op 9 mei 2012 plaatst Veto de 38 jaargangen die Veto tot nu toe beleefde online. Ook de edities uit de jaargangen van voor 1995 zullen vanaf dan raadpleegbaar zijn. Integraal en beschikbaar voor iedereen.

Met de digitale ontsluiting van het Veto-archief wordt bijna vier decennia studentenactualiteit vrijgegeven. Een onnavolgbare schat aan objectieve en kritische studentenjournalistiek die een goed beeld geeft van 40 jaar Leuvens studentenleven en onderwijs- en sociale dossiers aan de KU Leuven. Ook het Leuvense culturele leven en de evolutie van het stadsbeeld zijn thema’s die in Veto goed gedocumenteerd zijn.

Het Veto-archief wordt officieel ontsloten op 9 mei om 20u in de Ensemblezaal van het STUK, waar ook een fototentoonstelling en receptie plaatsvindt.

Terug in de tijd: Sint-Jozefskerk

Deze foto toont de verdwenen Sint-Jozefskerk gezien vanuit de Arendstraat. Nu staat op die plaats de Faculteit Letteren van de K.U.Leuven. Ook van de nieuwe Universiteitsbibliotheek is nog geen spoor. Bekijk deze locatie op Google Street View.

Foto met dank aan Leuvens historische weetjes.

De klokken en de beiaarden van de Parkabdij

Op zondag 13 mei om 16u spreekt Luc Rombouts over de De klokken en de beiaarden van de Parkabdij. Net zoals in andere abdijen werd ook in de Parkabdij het dagelijkse leven bepaald door het geluid van klokken. Meermaals werden klokken gegoten in de abdij zelf. Maar de abdij van Park schreef ook beiaardgeschiedenis. In 1479 klonk in de abdij het vroegst gekende voorbeeld van een melodische voorslag die een bestaande melodie weergaf. In 1730 verwierf abt De Waerseghere een prachtige beiaard die na de Franse tijd verhuisde naar de Leuvense Sint-Pieterskerk. En niet zo lang geleden werd in de abdij beiaardmuziek van grootvader Van Beethoven gevonden. Waarheid of fictie ?

De boeiende geschiedenis van klokken en beiaarden in de abdij van Park wordt ons verteld door Luc Rombouts, beiaardier van de KU Leuven en auteur van het boek ‘Zingend brons’. De lezing wordt geïllustreerd met beeld- en klankvoorbeelden en er ook enkele originele objecten worden aan het publiek getoond. De lezing is een organisatie van de Vrienden van de Parkabdij vzw en gaat door in de salons van de abdij. De toegang is gratis.

Frietkoten in Leuven 1967

Grappige reportage met een piepjonge Jan Van Rompaey, uit de tijd dat het Martelarenplein nog vol met frietkoten stond.

Filmpje gedeeld door Tom Frandels

Marc Waelkens wint 8ste Romulusprijs

De Romulusprijs 2012, een jaarlijkse trofee die wordt toegekend door de Rome-vereniging S.P.Q.R., werd op 21 april – de officiële stichtingsdag van de stad Rome – uitgereikt aan professor Marc Waelkens. Professor Waelkens kreeg de prijs omdat hij de schitterende tentoonstelling met de mooiste vondsten uit Sagalassos naar ons land wist te halen.

Marc Waer, rector van de KU Leuven, overhandigde de prijs tijdens een feestelijke receptie voor S.P.Q.R.-leden en genodigden. De rector omschreef Marc Waelkens als één van de meest gewaardeerde professoren aan de Leuvense universiteit.

Marc Waelkens reageerde verheugd en emotioneel op het feit dat hij de Romulusprijs in ontvangst mocht nemen. In 2009 fungeerde Marc Waelkens nog zelf als uitreiker van de prijs. Hij schonk die toen aan Guido Cuyt, auteur en ere-voorzitter van de Antwerpse Vereniging voor Romeinse Archeologie.

Marc Waelkens raakte dit jaar in heel het land bij het grote publiek bekend als de man die de schitterende tentoonstelling rond Sagalassos naar België heeft gehaald. Deze tentoonstelling, in het Gallo-Romeins museum van Tongeren, loopt nog tot 17 juni en is een enorm succes. De reservaties en de ticketverkoop zijn nauwelijks bij te houden en het aantal bezoekers nadert de 100.000. Wie wie deze tentoonstelling nog wil zien moet zich dus haasten. De kans dat je deze collectie archeologische vondsten nog eens in ons land zal zien is vrijwel onbestaande.

Zonder Marc Waelkens zouden deze unieke vondsten Turkije immers nooit verlaten hebben en het zal zonder twijfel ook de laatste keer geweest zijn dat dit gebeurde. Het is nauwelijks mogelijk de oudheid op een betere manier te promoten en het publiek te laten kennismaken met het Romeinse Rijk. Voor de vereniging S.P.Q.R. meer dan voldoende reden om de h. Marc Waelkens de Romulus 2012 te schenken.

Op wandel met Pieter Coutereel

Op zondag 22 april vindt Erfgoeddag 2012 plaats met als thema Helden. Doorheen het hele Vlaamse erfgoedlandschap worden op die dag tal van gratis activiteiten georganiseerd rond een held uit lang en minder lang vervlogen tijden. Drie studenten Culturele Studies organiseren in samenwerking met de Koninklijke Leuvense Gidsenbond “Op wandel met Pieter Coutereel”.

Je kunt deelnemen aan een één uur durende rondleiding door het leven van de Leuvens held Pieter Coutereel. De gediplomeerde gidsen van de Koninklijke Leuvense Gidsenbond zullen de deelnemers tijdens de wandeling onderdompelen in de veertiende eeuwse tijdsgeest en meer uitleg verschaffen over het belang van deze persoon voor de ambachten. De wandeling voert o.a. langs het stadhuis, de lakenhallen en het standbeeld.

Aansluitend is er de mogelijkheid om een keramiekdemonstratie bij te wonen. Deze demonstratie wordt gegeven door de Leuvense Keramiekkunstenaar Luk Versluys.

Praktisch
De wandelingen vinden plaats om 11u, 13u, 15u en 17u met start aan het stadhuis.
De keramiekdemonstratie vindt plaats om 12u30, 14u30 en 16u30, in het atelier van Luk Versluys (M-Theresiastraat 123)

Inschrijven voor onze wandeling en/of demonstratie kan door een mail te sturen naar coutereelwandeling@gmail.com of te bellen naar 0478/756071. Reserveren is verplicht.

Twee Leuvense helden bekendgemaakt

Op vrijdag 13 april 2012 maakte de pers in primeur kennis met twee van de nieuwe helden van het stadhuis, gesuggereerd door het stadsarchief.

Om 14 uur arriveerde de heer Raoul Thybaut met zijn wagen van 1901 op de Vismarkt. Deze auto werd op de Vismarkt, waar nu verkoopzaal Lovansia is, gemaakt in de toenmalige Usines Delin. Joseph Delin (Leuven, 1863-1901) was de oprichter en bezieler van deze fiets- en autofabriek Delin. Dankzij hem had Leuven in de pioniersjaren van de automobielindustrie een eigen automerk. Weinig Leuvenaars weten dit. Daarom wil het stadsarchief Delins verdienste onder de aandacht brengen op de tentoonstelling in het stadhuis. Een originele Delinfiets en –auto worden speciaal voor de tentoonstelling door de heer Raoul Thybaut in bruikleen gegeven en zullen vanaf Erfgoeddag tot en met 13 mei in de wandelzaal van het stadhuis te bewonderen zijn. Naast de Delinauto van de heer Thybaut bestaan er nog slechts twee andere exemplaren: een ervan bevindt zich in Zweden en de andere staat in het Museo del Automóvil del Uruguay in Montevideo.

Nadien maakte stadsarchivaris Marika Ceunen in het stadhuis nog een tweede held bekend aan de hand van een originele Burroughs E101 computer. Dit was de eerste computer die de Leuvense universiteit in het laboratorium voor astronomie en geodesie in gebruik nam dankzij vernieuwer en genie Georges Lemaître (1894-1966). Via een samenwerking met het archief Lemaître van de UCL zal dit uniek stuk samen met nog andere documenten en objecten getoond worden in het stadhuis. Om te duiden hoe bijzonder Lemaître is geweest. Hij was priester, wetenschapper en hoogleraar aan de Leuvense universiteit. Zijn voornaamste wetenschappelijke bijdragen leverde hij aan de algemene relativiteitstheorie en aan de kosmologie met zijn hypothese van het uitdijende heelal. Hij was de grondlegger van The Big Bang Theory. Deze twee en de dertien andere Leuvense helden kan iedereen vanaf Erfgoeddag op zondag 22 april tot en met zondag 13 mei 2012 in het Leuvense stadhuis komen ontdekken en bewonderen. De toegang is gratis.

Praktisch
Erfgoeddag Leuven op zondag 22 april 2012, van 10.00 tot 18.00 uur op verschillende locaties.
Info en gratis programmabrochures op erfgoedcel@leuven.be of tel. 016 27 22 85
www.erfgoedcelleuven.be, www.leuven.be en www.erfgoeddag.be
Centraal Infopunt op Erfgoeddag: stadhuis, Grote Markt 9, 3000 Leuven
De tentoonstelling Voor eeuwig held? rond de Leuvense helden in het stadhuis loopt nog tot en met 13 mei 2012. Gratis te bezoeken van dinsdag tot en met zondag, tussen 10 en 18 uur, stadhuis, Grote Markt 9, Leuven.